Konkordato Nedir? Şartlar, Süreç ve Alacaklıların Hakları

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarıyla bir ödeme planında anlaşmasını sağlayan hukuki yoldur. Borçlu faaliyetini sürdürür. Alacaklılar ise iflasta alacaklarından daha fazlasını almayı hedefler.

Konkordato hem borçluyu hem alacaklıyı doğrudan etkiler. Bir şirket için ayakta kalmanın son yolu olabilir. Bir tedarikçi için ise aylarca bekleyen bir alacak anlamına gelebilir. Bu rehberde konkordatonun şartlarını, işleyişini ve alacaklıların haklarını adım adım anlatıyoruz.

Konkordato nedir, ne işe yarar?

Konkordato, İcra ve İflas Kanunu’nun 285 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Amacı, mali sıkıntıdaki borçlunun iflas etmeden borçlarını yeniden yapılandırmasıdır.

Konkordato borcu silmez. Borcun ödeme koşullarını değiştirir. Projede alacakların bir kısmından vazgeçilmesi, ödemelerin vadeye yayılması veya ikisi birlikte öngörülebilir.

Uygulamada en sık görülen tür adi konkordatodur. Kanunda malvarlığının terki suretiyle konkordato ve iflastan sonra konkordato da düzenlenmiştir. Bu yazı adi konkordatoyu esas alır.

İflasın ertelenmesi hâlâ var mı?

Hayır. İflasın ertelenmesi kurumu 2018’de 7101 sayılı Kanun’la kaldırıldı. Mali güçlükteki şirketler için öngörülen yol artık konkordatodur.

Konkordato ile iflas arasındaki fark nedir?

• Amaç: Konkordato işletmeyi kurtarmayı, iflas işletmeyi tasfiye etmeyi hedefler.
• Faaliyet: Konkordatoda borçlu çalışmaya devam eder. İflasta işletme kapanır ve malvarlığı iflas masasına geçer.
• Ödeme: Konkordatoda alacaklılar onaylanan projeye göre ödeme alır. İflasta ise satıştan elde edilen para kanuni sıraya göre dağıtılır.

Konkordato başarısız olursa iflas gündeme gelebilir. Bu yüzden iki süreç birbirine yakındır. İflas yoluyla takip ve tasfiye aşamalarını iflas ve konkordato süreci sayfamızda ayrıca anlatıyoruz.

Konkordato şartları nelerdir?

Kimler başvurabilir?

Borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan her borçlu başvurabilir. Borçlunun tacir veya iflasa tabi olması şart değildir.

İflas talebinde bulunabilecek bir alacaklı da borçlu hakkında konkordato isteyebilir.

Başvuru nereye yapılır?

Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak borçlunun merkezinin veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir.

Başvuruya hangi belgeler eklenir?

Konkordato talebinin en kritik kısmı belgelerdir. Eksik belge talebin reddine yol açabilir. Kanunda sayılan başlıca belgeler şunlardır:

• Borçların nasıl ödeneceğini gösteren konkordato ön projesi.
• Borçlunun malvarlığını, alacaklarını ve borçlarını gösteren güncel mali tablolar.
• Alacaklıların ve imtiyazlı alacakların listesi.
• Projenin başarıya ulaşacağına dair makul güvence veren bağımsız denetim raporu.
• Konkordato başarısız olursa iflasta alacaklıların ne alacağını gösteren karşılaştırmalı tablo.

Başvuruyla birlikte gider avansı da yatırılır. Mahkeme ayrıca komiser ücreti için teminat isteyebilir.

Konkordato süreci nasıl işler?

Süreç üç ana aşamadan oluşur: geçici mühlet, kesin mühlet ve tasdik.

Geçici mühlet

Belgeler eksiksizse mahkeme derhâl üç aylık geçici mühlet verir. Bu süre gerekirse en çok iki ay uzatılabilir. Böylece geçici mühlet toplam beş ayı geçemez.

Mahkeme bu aşamada bir geçici komiser görevlendirir. Komiser, borçlunun işlerini denetler ve konkordatonun başarı ihtimalini inceler. Geçici mühlet kararı ilan edilir. Alacaklılar mühlete karşı ilandan itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir.

Kesin mühlet

Konkordatonun başarıya ulaşması mümkün görünürse mahkeme bir yıllık kesin mühlet verir. Durumun güçlüğüne göre bu süre altı ay daha uzatılabilir.

Mahkeme kesin mühlet kararından önce duruşma yapar ve alacaklıları dinler. Gerekirse bir alacaklılar kurulu da oluşturur. Başarı ihtimali görülmezse mühlet kaldırılır. Borçlu iflasa tabiyse ve kanundaki şartlar varsa iflasına karar verilebilir.

Alacakların bildirilmesi ve alacaklılar toplantısı

Komiser, alacaklıları ilanla alacaklarını bildirmeye çağırır. Alacaklılar ilandan itibaren on beş gün içinde alacaklarını belgeleriyle birlikte bildirir. Komiser her alacak hakkında borçlunun beyanını alır.

Ardından alacaklılar toplantısı yapılır ve proje oylanır. Proje şu iki çoğunluktan biriyle kabul edilmiş sayılır:

• Kayıtlı alacaklıların yarısını ve kayıtlı alacakların yarısını aşan çoğunluk.
• Kayıtlı alacakların üçte ikisini oluşturan, kayıtlı alacaklıların dörtte biri.

Rehinli alacaklılar, alacaklarının rehinle karşılanmayan kısmı oranında oylamaya katılır. İşçi alacakları gibi imtiyazlı alacaklar ise çoğunluk hesabına katılmaz.

Tasdik

Son aşamada mahkeme projeyi tasdik edip etmeyeceğine karar verir. Başlıca tasdik şartları şunlardır:

• Teklif edilen ödemenin, iflas hâlinde alacaklıların alacağı paradan fazla olması.
• Teklifin borçlunun imkânlarıyla orantılı olması.
• Kanundaki oylama çoğunluğunun sağlanması.
• İmtiyazlı alacakların tamamen ödenmesinin güvence altına alınması.
• Yargılama giderlerinin yatırılmış olması.

Tasdik reddedilirse ve borçlu iflasa tabiyse mahkeme iflasa da karar verebilir.

Konkordato mühletinin sonuçları nelerdir?

Mühlet, borçluya nefes aldıran en önemli araçtır. Etkileri hem borçluyu hem alacaklıları kapsar.

Alacaklılar bakımından

• Takip yasağı: Borçluya karşı yeni icra takibi yapılamaz. Bu yasak kamu alacaklarını da kapsar.
• Başlamış takipler durur: Mühletten önce açılmış takipler olduğu yerde durur.
• Tedbir ve haciz: İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz.
• Faiz: Rehinle güvence altına alınmamış alacaklarda faiz işlemesi durur. Projede aksine hüküm varsa ona göre hareket edilir.
• Süreler: Takip işlemiyle kesilebilecek zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.

Rehinli alacaklıların durumu farklıdır. Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir veya mevcut takibe devam edebilirler. Ancak rehinli malın muhafazası ve satışı yapılamaz. Faiz de işlemeye devam eder.

Mühlet çek ve senet alacaklarını da kapsar. Bu alacaklara dayalı takip yolları için çek ve senetten doğan icra takibi sayfamıza göz atabilirsiniz.

Borçlu bakımından

Borçlu, komiserin denetiminde faaliyetine devam eder. Ancak bazı işlemleri mahkeme izni olmadan yapamaz. Taşınmaz devretmek, rehin kurmak, kefil olmak ve bedelsiz tasarrufta bulunmak bunların başında gelir. İzinsiz yapılan bu işlemler geçersiz olur.

Mühlet, borçlunun taraf olduğu sözleşmeleri kendiliğinden sona erdirmez. Sözleşmelerin devamı ve feshi kanunda ayrıca düzenlenmiştir.

Konkordatoda alacaklıların hakları nelerdir?

Alacaklı pasif bir bekleyici değildir. Süreci izleyen ve zamanında hareket eden alacaklı, hakkını çok daha iyi korur.

Mühlete itiraz hakkı

Alacaklı, geçici mühlet ilanından itibaren yedi gün içinde mühlete itiraz edebilir. Kesin mühlet duruşmasında da görüşünü bildirebilir. Borçlunun mali tablosundaki çelişkiler bu aşamada mahkemeye taşınmalıdır.

Alacağı bildirme ve oy kullanma hakkı

Alacağını süresinde bildiren alacaklı, alacaklılar toplantısında oy kullanır. Projeyi kabul veya reddetme kararı bu oylarla şekillenir. Borçlu alacağa itiraz ederse alacağın oylamadaki ağırlığını mahkeme belirler. Tasdikten sonra bu alacaklının dava açması gerekebilir.

Kefil ve müşterek borçlulara karşı haklar

Konkordatoyu kabul etmeyen alacaklı, kefillere ve müşterek borçlulara karşı bütün haklarını korur. Kabul eden alacaklı ise toplantıdan en az on gün önce bu kişilere toplantıyı bildirmeli ve alacağını devralmayı teklif etmelidir. Bu bildirim yapılmazsa kefile karşı haklar zarar görebilir.

Konkordatonun feshini isteme hakkı

Tasdik edilen konkordato, başvurudan önce doğmuş alacaklar bakımından ret oyu verenleri de bağlar. Ancak borçlu projeye uymazsa alacaklı korunmasız kalmaz.

Kendisine projeye göre ödeme yapılmayan alacaklı, mahkemeden kendisi bakımından konkordatonun feshini isteyebilir. Fesih hâlinde projedeki indirimlerle bağlı kalmaz. Konkordato hileyle elde edilmişse tüm alacaklılar bakımından fesih istenebilir.

Vergi bakımından şüpheli alacak

Vergi mevzuatı, konkordato mühleti verilen borçludan olan alacakların şüpheli alacak olarak değerlendirilmesine imkân tanır. Bu konunun mali müşavirle birlikte ele alınması önerilir.

Alacaklı konkordato ilanını görünce ne yapmalı?

1. Konkordato ilanını ve mahkeme dosya numarasını kaydedin.
2. Faturalar, sözleşmeler, cari hesap ekstreleri, çek ve senetleri bir araya getirin.
3. Alacağınızı ilandaki süre içinde komisere belgeleriyle bildirin.
4. Rehin, kefil veya teminat çeki gibi güvenceleriniz varsa bunları ayrıca belirleyin.
5. Kefile karşı haklarınızı korumak için gerekli bildirimleri zamanında yapın.
6. Alacaklılar toplantısına katılın ve projeyi inceledikten sonra oy verin.
7. Tasdikten sonra ödemeleri takip edin. Ödeme yapılmazsa fesih yolunu değerlendirin.

Ödenmemiş faturalara dayalı alacakların ispatı için faturaya dayalı icra takibi yazımızdaki belge listesi bu aşamada da işinize yarar. Çek alacaklıları için çek ibraz süresi yazımız, keşideci dışındaki imza sahiplerine karşı hakları korumada yol gösterir.

Konkordatoda sık yapılan hatalar

Borçlunun yaptığı hatalar

• Konkordatoyu borçtan tamamen kurtulma yolu sanmak.
• Gerçekçi olmayan bir ön proje sunmak.
• Başvuruyu eksik belgeyle yapmak.
• Mühlet süresince izin gerektiren işlemleri izinsiz yapmak.
• Başvuruyu borca batıklık iyice derinleştikten sonra yapmak.

Alacaklının yaptığı hatalar

• İlanı takip etmeyip alacağını süresinde bildirmemek.
• Mühlet içinde yeni icra takibi başlatmak.
• Kefile karşı haklarını korumak için gerekli bildirimi yapmamak.
• Tasdikten sonra ödemeleri izlememek ve fesih hakkını kullanmamak.

Şirket yönetimi, sermaye kaybı ve borca batıklık durumunda da kanuni yükümlülükler taşır. Mali sıkıntı ortaklar arasında da uyuşmazlığa dönüşebilir. Bu durumda limited şirkette ortaklıktan çıkma ve çıkarılma yazımız yol gösterici olabilir.

Sonuç

Konkordato, doğru zamanda ve gerçekçi bir projeyle başvurulduğunda işletmeyi kurtarabilir. Alacaklı için ise süreci yakından izlemek alacağın korunmasının anahtarıdır. Süreler kısa, sonuçlar ağırdır.

Konkordato dışındaki borç yapılandırma seçenekleri için borç yapılandırması ve ödeme planı, alacak tahsil yolları için ticari alacakların takibi ve tahsili ve icra takibine itiraz ve itirazın iptali sayfalarımızı inceleyebilirsiniz. Tüm icra ve iflas konuları için icra ve iflas hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Konkordato başvurusu veya konkordato ilan eden bir borçludan alacağınız hakkında değerlendirme için Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.