Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

İcra ve İflas Hukuku Borç Yapılandırması ve Ödeme Planı

Borçların yeniden yapılandırılması ve ödeme planı süreçlerine ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

İcra dosyasındaki borcumu taksitle ödeyebilir miyim ve verdiğim ödeme taahhüdünü aksatırsam ne olur?

Borç, alacaklının kabulüyle her aşamada taksitlendirilebilir. Haciz sonrasında borçlu, kanunda öngörülen koşullarla alacaklının rızası aranmaksızın taksitle ödeme teklif edebilir. İcra dairesinde verilen ve alacaklı tarafından kabul edilen taahhüdün haklı sebep olmaksızın ihlali, tazyik hapsi yaptırımına bağlanmıştır.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, hakkında icra takibi bulunan ve borcunu tek seferde ödeyemeyeceği için taksitlendirme arayan borçlular ile tahsilat planı yapan alacaklılar içindir. Birden fazla dosyası birikmiş, maaşına haciz uygulanan, ödeme taahhüdü vermesi istenen ya da verdiği taahhüdü aksattığı için şikâyetle karşılaşan kişiler süreç hakkında bilgi edinebilir. Vergi ve prim gibi kamu borçları için ayrı bir tecil rejimi uygulanır. Şirketlerin mali güçlük hâlinde başvurabileceği konkordato, bu sayfadaki taksitlendirmeden tamamen farklı bir yoldur ve ayrıca değerlendirilmelidir.

Öne çıkan bilgiler

  1. Yapılandırma tek bir kurum değildir; alacaklıyla sözleşme, icra dosyasında taahhüt ve kamu borçlarında tecil birbirinden farklı rejimlerdir.

  2. Haciz yapıldıktan sonra borçlu, kanunda öngörülen koşulları karşılayan bir taksit teklifinde bulunabilir.

  3. İcra dairesinde verilen taahhüdün geçerliliği, alacaklının kabulüne ve tutarın faiz ve giderlerle birlikte açıkça hesaplanmış olmasına bağlıdır.

  4. Taahhüdün haklı bir sebep olmaksızın yerine getirilmemesi, şikâyet üzerine tazyik hapsi sonucu doğurabilir.

  5. Tazyik hapsi bir ceza değil zorlama tedbiridir; borç ödendiğinde veya taahhüt yerine getirildiğinde kaldırılır.

  6. Kamu alacaklarında tecil ve taksitlendirme 6183 sayılı Kanun hükümlerine tabidir ve icra dosyasındaki taahhütle aynı sonucu doğurmaz.

  7. Yapılandırma görüşmesi, ödeme gücünün gerçekçi hesaplanmadığı hâlde yeni bir ihlal riski yaratabilir.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • Öğrenmeden itibaren 3 ay, her hâlde 1 yıl

    Taahhüdün ihlalinde şikâyet

    İcra ve İflas Kanunu’nun ceza hükümlerinde öngörülen genel şikâyet süresidir. Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar ve icra mahkemesine yapılır.

  • En çok 3 ay

    Tazyik hapsinin üst sınırı

    Ödeme şartını haklı sebep olmaksızın ihlal eden borçlu için öngörülen zorlama tedbiridir. Borcun ödenmesi veya taahhüdün yerine getirilmesi hâlinde tedbir kaldırılır.

  • Haciz aşamasında

    Haciz sonrası taksit teklifi

    Borçlu, haciz yapıldıktan sonra kanunda aranan koşulları karşılayan bir taksit teklifinde bulunabilir. Teklifin kabul edilebilmesi için kanuni oran ve aralık koşullarının sağlanması gerekir.

  • 1 yıl

    Satış isteme süresi

    Haczin uygulandığı tarihten itibaren işler. Taksit görüşmeleri sürerken bu sürenin işlemeye devam ettiği gözden kaçırılmamalıdır.

  • İdarenin belirlediği plana göre

    Kamu borçlarında tecil

    6183 sayılı Kanun kapsamında tecil ve taksitlendirme, başvuru üzerine idarece değerlendirilir. Süre ve koşullar icra dosyasındaki taahhütten bağımsızdır.

Süreç adım adım

  1. Bütün dosyaları ve güncel borcu çıkarın

    Hakkınızdaki icra dosyalarını, asıl alacak, faiz, vekâlet ücreti ve masraf kalemleriyle birlikte listeleyin. Güncel hesap dökümü olmadan gerçekçi bir plan yapılamaz.

  2. Ödeme gücünüzü gerçekçi hesaplayın

    Aylık net gelir, zorunlu giderler ve mevcut maaş kesintilerini birlikte değerlendirin. Ödenemeyecek bir taksit tutarı, ihlal ve yeni yaptırım riski doğurur.

  3. Alacaklıyla görüşün veya kanuni yolu değerlendirin

    Alacaklının kabulüyle her aşamada taksitlendirme mümkündür. Haciz yapılmışsa kanunda öngörülen koşulları karşılayan taksit teklifini ayrıca değerlendirin.

  4. Taahhüdü icra dairesinde ve yazılı olarak kurun

    Taahhüt tutanağında asıl alacak, faiz, gider ve toplam tutarın açıkça hesaplanmış olmasına dikkat edin. Alacaklının kabul beyanının tutanakta yer alması gerekir.

  5. Ödemeleri belgelendirerek yapın

    Ödemeleri dosya numarası belirterek icra dosyasına yapın ve her ödemenin makbuzunu saklayın. Elden veya kayıt dışı ödeme, ihlal iddiasına karşı savunmayı zayıflatır.

  6. Aksama riskinde önceden harekete geçin

    Taksidi ödeyemeyeceğinizi öngörüyorsanız vade gelmeden alacaklıyla görüşün. İhlal gerçekleştikten sonra yapılan görüşmeler şikâyet sürecini kendiliğinden durdurmaz.

Gerekli belgeler

  • İcra dosyalarının güncel hesap dökümleri
  • Ödeme emri, haciz tutanağı ve varsa maaş haczi müzekkeresi
  • Gelir belgesi, maaş bordrosu veya işletme kayıtları
  • Zorunlu giderleri gösteren kira sözleşmesi, fatura ve kredi ödeme planları
  • Alacaklıyla yapılan yazışmalar ve varsa yapılandırma teklifleri
  • İcra dairesinde düzenlenen ödeme taahhüdü tutanağı
  • Yapılan ödemelere ait makbuz ve dekontlar
  • Kamu borçlarında tecil başvuru dilekçesi ve idarenin cevabı
  • Vekâletname ve kimlik belgesi

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    Taahhüt tutanağını hesabı görmeden imzalamak

    Taahhüdün geçerliliği, borcun faiz ve giderlerle birlikte açıkça hesaplanmış olmasına bağlıdır. Rakamları doğrulamadan imzalanan tutanak, ödenemeyecek bir yükümlülük doğurabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Alacaklının kabulünü aramadan taahhüt verildiğini sanmak

    İcra dairesinde verilen ödeme taahhüdünün sonuç doğurması kural olarak alacaklının kabulüne bağlıdır. Kabul beyanının tutanakta yer alıp almadığı kontrol edilmelidir.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    Ödemeleri dosya dışında yapmak

    Elden veya açıklamasız yapılan ödemeler dosyaya işlenmeyebilir. Ödemenin hangi dosyaya ve hangi kaleme sayıldığı belgelenmelidir.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    Tazyik hapsini adli para cezası gibi görmek

    Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlayan bir tedbirdir. Borcun ödenmesi veya taahhüdün yerine getirilmesiyle kaldırılır; bu yönüyle sonuçları farklıdır.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Kamu borcu ile icra dosyasını aynı planda toplamak

    Vergi ve prim borçları 6183 sayılı Kanun kapsamında ayrı bir tecil rejimine tabidir. İcra dosyasındaki taahhüt bu borçlar bakımından sonuç doğurmaz.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Yapılandırma sürerken satış sürecini izlememek

    Görüşmeler devam ederken haciz ve satış süreleri işlemeye devam eder. Dosya takibi bırakıldığında malın satışıyla karşılaşılabilir.

Ayrıntılı bilgi

Borcun yeniden yapılandırılması tek bir hukuki kurumun adı değildir. Alacaklıyla serbestçe kurulan bir ödeme anlaşması, icra dosyasında verilen ödeme taahhüdü ve kamu alacaklarında idarenin tecil kararı birbirinden farklı rejimlerdir. Hangi yolun izleneceği, borcun türüne ve takibin hangi aşamada olduğuna göre değişir.

Alacaklıyla serbest anlaşma

Taraflar, takibin her aşamasında borcun taksitle ödenmesi konusunda anlaşabilir. Bu anlaşmanın geçerliliği alacaklının kabulüne bağlıdır ve içeriğini taraflar belirler.

Anlaşmanın yazılı yapılması, tutarın ve vadelerin açıkça gösterilmesi önemlidir. Ödemelerin icra dosyasına yapılması ise hangi kaleme mahsup edildiğinin izlenebilmesini sağlar.

Haciz sonrası kanuni taksit teklifi

Haciz yapıldıktan sonra borçlu, kanunda öngörülen koşulları karşılayan bir taksit teklifinde bulunabilir. Kanun bu teklif için hem taksitler arasındaki azami aralığa hem de her taksidin borca oranına ilişkin ölçütler getirmiştir.

Koşullar sağlandığında bu yol, alacaklının ayrıca rızası aranmaksızın işleyebilir. Buna karşılık koşulların sağlanmaması hâlinde teklif sonuç doğurmaz; bu nedenle hesap, teklif verilmeden önce yapılmalıdır.

İcra dairesinde ödeme taahhüdü

Uygulamada en sık karşılaşılan yol, icra dairesinde tutanağa geçirilen ödeme taahhüdüdür. Taahhüdün sonuç doğurabilmesi için kural olarak alacaklının kabulü gerekir ve kabul beyanının tutanakta yer alması beklenir.

Taahhüdün geçerliliği ayrıca borcun açıkça hesaplanmış olmasına bağlıdır. Asıl alacak, işlemiş ve işleyecek faiz, vekâlet ücreti ve masraflar ayrı ayrı gösterilmeli; toplam tutar ve her taksidin miktarı tereddüde yer bırakmamalıdır. Rakamların belirsiz olduğu bir tutanak, sonradan taahhüdün geçerliliği tartışmasına yol açar.

Taahhüdün ihlali ve tazyik hapsi

Geçerli bir ödeme taahhüdünün haklı bir sebep olmaksızın yerine getirilmemesi, alacaklının şikâyeti üzerine tazyik hapsi yaptırımına bağlanmıştır. Bu tedbir için kanunda en çok üç aylık bir üst sınır öngörülmüştür.

Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlayan bir tedbirdir. Borç ödendiğinde veya taahhüt yerine getirildiğinde tedbir kaldırılır. Şikâyet icra mahkemesine yapılır ve icra ceza hükümlerindeki şikâyet süresine tabidir.

Haklı sebep iddiası somut delillerle ortaya konmalıdır. İşsiz kalma, sağlık sorunu veya gelir kaybının belgelenmesi, ihlalin değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Kamu borçlarında tecil ve taksitlendirme

Vergi, prim ve benzeri kamu alacakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine tabidir. Bu borçlarda taksitlendirme, icra dosyasındaki taahhütle değil, ilgili idareye yapılan tecil başvurusuyla kurulur.

Tecil talebi idarece değerlendirilir; koşulları, teminatı ve faiz rejimi kendi mevzuatına göre belirlenir. Bu nedenle kamu borçları ile özel hukuktan doğan borçların tek bir ödeme planında birleştirilmesi mümkün değildir.

Ödeme hangi kaleme sayılır?

İcra dosyasındaki borç tek bir kalem değildir. Asıl alacak, işlemiş faiz, işleyecek faiz, vekâlet ücreti, harç ve masraflar ayrı kalemler hâlinde takip edilir. Yapılan bir ödemenin bu kalemlerden hangisine sayılacağı, kalan borcu doğrudan etkiler.

Borçlar hukukunun genel kuralı, kısmi ödemenin öncelikle işlemiş faiz ve giderlere mahsup edilmesi yönündedir. Bu nedenle asıl alacağı azaltmayı hedefleyen bir ödeme planında, mahsup sırasının nasıl uygulanacağının baştan konuşulması gerekir.

Ödemelerin dosya numarası belirtilerek yapılması ve her ödemenin makbuzunun saklanması, hangi kaleme sayıldığının sonradan denetlenebilmesini sağlar. Açıklamasız yapılan ödemelerde bu denetim çok güçleşir.

Yapılandırma sürerken işleyen süreler

Görüşmeler devam ederken icra dosyasındaki süreler işlemeye devam eder. Haczin uygulanmasından itibaren bir yıl içinde satış istenmezse haciz düşer; buna karşılık süresinde satış istenirse mal paraya çevrilebilir.

Bu nedenle taksit görüşmesi yapılması, dosya takibinin bırakılması anlamına gelmemelidir. Kıymet takdiri, satış ilanı ve ihale tarihleri ayrıca izlenmelidir.

Gerçekçi plan neden önemlidir?

Ödenemeyecek bir taksit tutarı, yalnızca borcu ertelemekle kalmaz; taahhüdün ihlali hâlinde kişi özgürlüğünü etkileyen bir tedbir riskini de doğurur. Bu nedenle aylık net gelir, zorunlu giderler ve mevcut maaş kesintileri birlikte hesaplanmalıdır.

Birden fazla dosyası bulunan borçlularda toplam yükün tek tek dosyalar üzerinden değil, bütün olarak değerlendirilmesi gerekir. Aksi hâlde her dosyada ayrı ayrı verilen taahhütler birbirini ödenemez hâle getirebilir.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 111

    Haciz sonrası taksitle ödeme ve koşulları

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 340

    Ödeme şartını ihlal ve tazyik hapsi

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 347

    İcra ceza hükümlerinde şikâyet süresi

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 106–110

    Satış isteme süresi ve haczin düşmesi

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 78

    Haciz isteme süresi

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 83, 131

    İfa, mahsup ve borcun sona ermesine ilişkin genel hükümler

  • 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun · m. 48

    Kamu alacaklarında tecil ve taksitlendirme

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: