Çek İbraz Süresi Ne Zaman Başlar? Geçerse Ne Olur?

Çek ibraz süresi, çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar. Türkiye’de ödenecek bir çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhatap bankaya ibraz edilmelidir. Süre kaçırılırsa hamil; düzenleyen, cirantalar ve avalistlere karşı kambiyo hukukundan doğan başvuru haklarını, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunu, bankanın yasal ödeme yükümlülüğünü ve karşılıksız çek nedeniyle şikâyet imkânını kaybeder.

Bu kayıp, alacağın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Çekin verilmesine neden olan satış, hizmet veya borç ilişkisi ayrıca ileri sürülebilir. Ancak bu yol daha uzun, daha masraflı ve ispat yükü daha ağır bir süreçtir. Bu rehberde, 2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan Türk Ticaret Kanunu ve Çek Kanunu hükümlerine göre ibraz süresinin nasıl hesaplandığını ve süre geçtiğinde neler olduğunu adım adım açıklıyoruz.

Çek ibraz süresi nedir?

İbraz, çekin ödenmesi amacıyla muhatap bankaya veya bir takas odasına sunulmasıdır. Türk Ticaret Kanunu’nun 795. maddesine göre çek görüldüğünde ödenir; çeke yazılan aksi yöndeki bir kayıt, örneğin “şu tarihte ödenecektir” ibaresi yazılmamış sayılır. Kanun, çek hamiline bu ödemeyi istemesi için kısa ve emredici bir süre tanır. Bu süre taraflarca sözleşmeyle uzatılamaz veya kısaltılamaz.

İbraz süresinin önemi, çekten doğan hakların çoğunun “süresinde ibraz” şartına bağlanmış olmasından kaynaklanır. Bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutar, karşılıksızdır işleminin hukuki sonuçları, cirantalara başvuru hakkı ve kambiyo takibi bu şartın gerçekleşmesine bağlıdır.

Çek ibraz süresi ne zaman başlar?

TTK m. 796/3 uyarınca ibraz süreleri, çekte yazılı olan düzenleme tarihinin ertesi günü başlar. TTK m. 817 de sürelerin başladığı günün hesaba katılmayacağını tekrar eder. Dolayısıyla çekin fiilen ne zaman teslim edildiği, kaç kez ciro edildiği veya taraflar arasında hangi ödeme gününün konuşulduğu sürenin başlangıcını değiştirmez. Belirleyici olan, çekin ön yüzündeki düzenleme tarihidir.

Düzenleme ve ödeme yeriİbraz süresiDayanak Türkiye’de, düzenlendiği yerde ödenecek çek10 günTTK m. 796/1 Türkiye’de, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecek çek1 ayTTK m. 796/1 Yurt dışında düzenlenip Türkiye’de ödenecek çek, aynı kıta1 ayTTK m. 796/2 Yurt dışında düzenlenip Türkiye’de ödenecek çek, farklı kıta3 ayTTK m. 796/2

Kanun, bir Avrupa ülkesinde düzenlenip Akdeniz’e kıyısı olan bir ülkede ödenecek çekleri ve bunun tersini aynı kıtada düzenlenmiş sayar. Takvimleri farklı iki yer arasında çekilen çeklerde düzenleme günü, ödeme yerindeki takvimin karşılık gelen gününe dönüştürülür (TTK m. 797).

Düzenleme yeri ile ödeme yeri nasıl belirlenir?

Düzenleme yeri ve tarihi, TTK m. 780’e göre çekin zorunlu unsurlarındandır. Düzenleme yeri gösterilmemişse çek, düzenleyenin adı yanında yazılı yerde düzenlenmiş sayılır (TTK m. 781/3). Ödeme yeri ise çekte gösterilen yer, böyle bir açıklık yoksa muhatap bankanın ticaret unvanı yanında yazılı yerdir. Bu iki yer aynıysa on günlük, farklıysa bir aylık süre uygulanır.

Uygulamada iki yerin “aynı yer” sayılıp sayılmayacağı konusunda tereddüt doğabilir. Böyle bir durumda hak kaybı riskini ortadan kaldırmanın en güvenli yolu, çeki on günlük süre içinde ibraz etmektir. Kısa süreye uyulması hiçbir hakkı ortadan kaldırmazken, uzun süreye güvenilmesi telafisi güç sonuçlar doğurabilir.

Örnek: ibraz süresinin son günü nasıl hesaplanır?

VarsayımSürenin başladığı günSon gün Düzenleme tarihi 1 Ekim 2026, aynı yerde ödenecek2 Ekim 202611 Ekim 2026 Pazar olduğu için 12 Ekim 2026 Pazartesi Düzenleme tarihi 1 Ekim 2026, başka yerde ödenecek2 Ekim 20261 Kasım 2026 Pazar olduğu için 2 Kasım 2026 Pazartesi

Son gün hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse ne olur?

TTK m. 816 uyarınca çekin ibrazı ve protestosu ancak bir iş gününde yapılabilir. Sürenin son günü pazar veya başka bir tatil gününe rastlarsa süre, izleyen ilk iş gününü kapsayacak şekilde uzar. Aradaki tatil günleri süre hesabına dahildir; yani süre tatil günleri nedeniyle baştan uzamaz, yalnızca son gün kaydırılır. Bankaların çalışma saatleri ve takas işlemlerinin kesilme saatleri de dikkate alınarak ibrazın son güne bırakılmaması önerilir.

İleri tarihli çekte ibraz süresi nasıl işler?

TTK m. 795/2, düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çekin ibraz günü ödeneceğini öngörür. Ancak bu genel kural, Çek Kanunu’nun geçici 3. maddesinin beşinci fıkrasıyla uzun süredir askıya alınmaktadır. 7566 sayılı Kanun’un 31. maddesiyle yapılan son değişiklikle, 31/12/2028 tarihine kadar üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir.

Bunun pratik sonucu şudur: Üzerinde gelecek bir tarih yazılı olan çek, o tarih gelmeden bankaya götürülse bile süresinde ibraz edilmiş sayılmaz. İbraz süresi yine çekin üzerindeki tarihin ertesi günü başlar. Çek Kanunu m. 3/8 de ileri düzenleme tarihli çekle ilgili hukuki takip yapılabilmesi için çekin, üzerindeki tarihe göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesini ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulmasını şart koşar.

Çek nereye ve nasıl ibraz edilir?

Karşılığı bulunan çek, hesabın bulunduğu muhatap bankanın herhangi bir şubesine ibraz edildiğinde hamilin vergi kimlik numarası saptandıktan sonra ödenir (Çek Kanunu m. 3/1). Hamil, çeki kendi bankası aracılığıyla takasa da verebilir; TTK m. 798 uyarınca çekin takas odasına ibrazı ödeme için ibraz yerine geçer.

Düzenleyene veya cirantaya noter aracılığıyla ihtarname göndermek, telefonla ödeme istemek ya da çekin fotoğrafını iletmek ibraz değildir. Ödememe hâlinin TTK m. 808’de sayılan üç yoldan biriyle tespit edilmesi gerekir:

• Resmî bir belge olan protesto,
• Muhatap bankanın, ibraz gününü de göstererek çekin üzerine yazdığı tarihli beyan, yani uygulamadaki karşılıksızdır şerhi,
• Bir takas odasının, çekin zamanında teslim edildiği hâlde ödenmediğini belirten tarihli beyanı.

Bu tespit de ibraz süresi geçmeden yapılmalıdır. İbraz sürenin son gününde yapılmışsa protesto veya buna denk belirleme izleyen iş gününde de yapılabilir (TTK m. 809). Karşılıksızdır işleminin yapılabilmesi için hamilin talepte bulunması ve çekin arka yüzündeki şerhi imzalaması gerekir; hamil imzadan kaçınırsa işlem yapılmaz (Çek Kanunu m. 3/4).

Süresinde ibraz edilen çek karşılıksız çıkarsa hamilin hakları nelerdir?

Çek süresinde ibraz edilip ödememe usulüne uygun tespit edilmişse hamilin elinde birbirini tamamlayan birkaç hukuki imkân bulunur.

Bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutar

Muhatap banka, düzenleyen dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen ve karşılığı bulunmayan her çek yaprağı için Çek Kanunu m. 3/3’te belirlenen tutarı öder. 29/1/2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan TCMB Tebliği (Sayı: 2026/4) ile bu tutar 30/1/2026 tarihinden itibaren 16.350 TL, eski tip çek defterlerine ilişkin geçiş hükmünde ise 14.200 TL olarak belirlenmiştir. Çek bedeli bu tutarın altındaysa banka çek bedelini öder; kısmi karşılık varsa kanundaki tamamlama kuralları uygulanır.

Başvuru hakkı ve kambiyo takibi

Hamil; düzenleyen, cirantalar ve avalistlere karşı başvuru hakkını kullanarak çekin ödenmeyen bedelini, ibraz gününden itibaren faizini, protesto ve ihbar giderlerini ve çek bedelinin binde üçünü aşmayan komisyonu isteyebilir (TTK m. 810). Bu alacak, İcra ve İflas Kanunu m. 167 ve devamındaki kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip edilebilir. Bu takip yolunda borçlu itirazlarını beş gün içinde icra mahkemesine bildirmek zorundadır ve itiraz satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Sürecin ayrıntıları için çek ve senetten doğan icra takibi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Çek tazminatı ve zarar

TTK m. 783/3’e göre muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduğu gibi, hamilin bu nedenle uğradığı zararı da tazmin eder. Uygulamada bu talep, çekin süresinde ibraz edilip karşılıksız kaldığının usulüne uygun tespitine dayanılarak ileri sürülür.

Karşılıksız çek nedeniyle şikâyet

Çek Kanunu m. 5/1 uyarınca, üzerinde yazılı düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine her bir çek için bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ceza, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz; mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verir. Davalar icra ceza mahkemesinde görülür.

Ödenmeyen adli para cezası doğrudan hapis cezasına çevrilir (m. 5/11). Karşılıksız kalan bedelin ticari temerrüt faiziyle birlikte tamamen ödenmesi veya şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde ise yargılama aşamasında davanın düşmesine, kesinleşmeden sonra hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilir (m. 6). Şikâyet sürecinin genel çerçevesi için şikâyet dilekçesi ve suç duyurusu sayfamıza bakabilirsiniz.

Zamanaşımı

Hamilin düzenleyen, cirantalar ve diğer çek borçlularına karşı başvuru hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Çek borçlularından birinin diğerine başvurusunda süre yine üç yıldır; ancak bu süre, o borçlunun çeki ödediği veya çekin dava yoluyla kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten başlar (TTK m. 814). Zamanaşımını kesen işlemler bakımından bono hükümleri çeke de uygulanır. Kambiyo senetlerinde zamanaşımının kesilmesi ve savunma olarak ileri sürülmesi konusunu senet zamanaşımı süresi rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.

Çek ibraz süresi geçerse ne olur?

Sürenin kaçırılması, çekin bir kâğıt parçasına dönüşmesi anlamına gelmez; ancak çeki güçlü kılan özelliklerin büyük bölümü ortadan kalkar.

Kambiyo hukukundan doğan başvuru hakları kaybedilir

TTK m. 808, başvuru hakkını “zamanında ibraz edilmiş” ve ödenmediği usulüne uygun tespit edilmiş çeke tanır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre süresinde ibraz edilmeyen çeke dayanılarak düzenleyen dahil hiçbir çek borçlusuna karşı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapılamaz. Böyle bir takip başlatılırsa borçlu, İİK m. 168/3 ve 170/a uyarınca ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilir. İcra mahkemesi de usulüne uygun önüne gelen dosyada alacaklının kambiyo hukukuna göre takip hakkı bulunup bulunmadığını kendiliğinden gözetir.

Banka ödemesi ve karşılıksız çek şikâyeti gündeme gelmez

Bankanın yasal ödeme yükümlülüğü yalnızca süresinde ibraz edilen çekler için öngörülmüştür. Aynı şekilde Çek Kanunu m. 5’teki suç, çekin düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilmesini unsur olarak arar. Süresi geçtikten sonra bankaya götürülen çekte karşılık bulunmasa bile ne bankadan yasal tutar istenebilir ne de karşılıksız çek nedeniyle şikâyet yoluna gidilebilir.

Süre geçtikten sonraki ciro, alacağın temliki sayılır

İbraz süresinin geçmesinden sonra yapılan ciro, ancak alacağın temlikinin sonuçlarını doğurur (TTK m. 793). Bu durumda çeki devralan kişi, kambiyo hukukunun sağladığı def’ilerden arınma korumasından yararlanamaz; borçlu, önceki hamile karşı sahip olduğu savunmaları yeni hamile karşı da ileri sürebilir. Tarihsiz bir cironun ibraz süresi geçmeden yapıldığı ise aksi ispatlanıncaya kadar karine olarak kabul edilir.

Banka çeki yine de ödeyebilir mi?

Evet. TTK m. 799’a göre düzenleyenin çekten cayması ancak ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder; çekten cayılmamışsa muhatap banka ibraz süresinin geçmesinden sonra da çeki ödeyebilir. Hesapta yeterli karşılık varsa süresi geçmiş çek fiilen tahsil edilebilir. Ancak bu, bankanın takdirine ve düzenleyenin cayma beyanına bağlı bir imkândır; hamile bir hak olarak tanınmış değildir.

Alacak tamamen kaybolur mu?

Hayır. Süresinde ibraz edilmeyen çek, Yargıtay uygulamasında ispat bakımından adi yazılı belge niteliğinde kabul edilir ve maddi hukuk bakımından havale olarak değerlendirilir. Hamil şu yollara başvurabilir:

• Temel borç ilişkisine dayanmak: Çekin verilmesine neden olan satış, hizmet, kira veya borç ilişkisi; fatura, sözleşme, irsaliye, banka kayıtları ve yazışmalarla ispatlanarak genel haciz yoluyla ilamsız takip yapılabilir veya alacak davası açılabilir. Faturaya dayanan alacaklarda izlenecek yol için faturaya dayalı icra takibi yazımıza göz atabilirsiniz.
• İtiraz hâlinde dava yoluna gitmek: Genel haciz yoluyla başlatılan takibe yedi gün içinde itiraz edilirse alacaklı itirazın iptali davası açabilir. Bu aşamada süresi geçmiş çek tek başına yeterli kabul edilmeyebilir; temel ilişkinin ayrıca ispatı gerekir. Bu konuda icra takibine itiraz ve itirazın iptali sayfamızı inceleyebilirsiniz.
• Sebepsiz zenginleşme talebi: TTK m. 818 yollamasıyla çeke de uygulanan TTK m. 732 uyarınca, hakların korunması için gerekli işlemlerin ihmal edilmesi nedeniyle kambiyo yükümlülüğü düşmüş olsa bile düzenleyen, hamilin zararına zenginleştiği ölçüde sorumlu kalır. Bu istem bir yıllık özel zamanaşımına tabidir ve cirantalara karşı ileri sürülemez.

Temel ilişkiye dayanan taleplerde zamanaşımı süresi, kambiyo zamanaşımından bağımsız olarak alacağın niteliğine göre belirlenir. Ticari ilişkilerden doğan alacakların takibi ve tahsil stratejisi için ticari alacakların takibi ve tahsili sayfamıza bakabilirsiniz.

Borçlu açısından: süresi geçmiş çekle takip başlatılırsa ne yapılmalı?

Ödeme emrinde takibin “kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu” ile başlatıldığı yazıyorsa süreler kısadır. Takip dayanağı çekin süresinde ibraz edilmediği, çekin arka yüzündeki banka şerhinin tarihi ile çekin düzenleme tarihi karşılaştırılarak tespit edilebilir. Bu durumda beş günlük süre içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilmesi gerekir. Borca, zamanaşımına ve yetkiye ilişkin itirazlar da İİK m. 168/5 uyarınca aynı beş günlük süre içinde icra mahkemesine bildirilmelidir.

Takip genel haciz yoluyla başlatılmışsa itiraz süresi yedi gündür ve itiraz icra dairesine yapılır. Hangi takip yolunda hangi sürenin işlediğini ödeme emrine itiraz süresi rehberimizde karşılaştırmalı olarak açıkladık.

Çek ibraz süresinde sık yapılan hatalar

• Süreyi teslim tarihinden başlatmak: Süre, çekin elinize geçtiği günden değil, üzerindeki düzenleme tarihinin ertesi gününden başlar.
• Bir aylık süreye güvenmek: Düzenleme ve ödeme yerinin aynı sayılması hâlinde süre on gündür; tereddüt varsa kısa süreye göre hareket edilmelidir.
• İleri tarihli çeki erken bankaya vermek: 31/12/2028’e kadar erken ibraz geçersizdir; çek üzerindeki tarih geldiğinde yeniden ibraz edilmelidir.
• Karşılıksızdır şerhi yaptırmamak: Banka gişesinde “hesapta para yok” cevabı almak yeterli değildir; şerhin çeke yazdırılması ve imzalanması gerekir.
• İhtarnameyi ibraz sanmak: Noter ihtarı, bankaya ibrazın ve ödememenin tespitinin yerine geçmez.
• Çekin aslını kaybetmek: Kambiyo takibinde çekin aslının takip talebine eklenmesi zorunludur (İİK m. 167); kısmi ödemede banka tarafından verilen onaylı fotokopi bu amaçla kullanılabilir.
• Temel ilişki belgelerini saklamamak: Süre kaçırıldığında alacağı kurtaracak olan, çoğu zaman fatura, sözleşme ve banka kayıtlarıdır.

Sonuç: süreyi kaçırmamak için ne yapılmalı?

Çek elinize geçtiği anda düzenleme tarihini, düzenleme yerini ve ödeme yerini kontrol edip son ibraz gününü takvime işlemek, hak kaybını önlemenin en etkili yoludur. Çek karşılıksız çıkarsa şerhin usulüne uygun yazdırılması, çekin aslının ve temel ilişki belgelerinin korunması ve üç yıllık zamanaşımı süresinin izlenmesi gerekir. Süre zaten geçmişse, alacağın temel ilişki veya sebepsiz zenginleşme hükümleriyle istenip istenemeyeceği belgeler üzerinden değerlendirilmelidir.

Elinizdeki çekin ibraz süresi, karşılıksız işlemi veya başlatılmış bir icra takibi hakkında somut değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve karar kaynakları

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• 5941 sayılı Çek Kanunu
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
• TCMB Tebliği (Sayı: 2026/4), Resmî Gazete 29/1/2026
• Yargıtay Karar Arama