Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

Miras Hukuku Vasiyetname Düzenleme ve İptali

Vasiyetnamenin düzenlenmesi, iptali ve tenfizine ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

Geçerli bir vasiyetname nasıl düzenlenir ve mevcut bir vasiyetnamenin iptali hangi sebeplerle, hangi sürede istenebilir?

Vasiyetname resmî, el yazılı veya olağanüstü hâllerde sözlü biçimde düzenlenebilir; her birinin kanuni şekil şartları farklıdır. İptal davası ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği sebeplerine dayanır. Dava, sebep ve tasarruf öğrenildikten sonra bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, malvarlığının ölümünden sonraki akıbetini belirlemek isteyen kişiler ile açılan bir vasiyetnamenin geçerliliğine itiraz eden mirasçılar içindir. İlerleyen yaşta veya sağlık sorunları nedeniyle düzenleme yapmak isteyen; mirasbırakanın vasiyetname yaptığını ölümden sonra öğrenen; el yazısının, imzanın ya da düzenleme anındaki ayırt etme gücünün tartışmalı olduğunu düşünen kişiler süreç hakkında bilgi edinebilir. Saklı payın ihlal edildiği iddiası iptalden farklı bir dava türü olan tenkise konudur. Miras sözleşmeleri ve yabancılık unsuru taşıyan tasarruflar ayrıca değerlendirilmelidir.

Öne çıkan bilgiler

  1. Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir.

  2. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılması, düzenleme tarihini ve imzasını taşıması zorunludur.

  3. Resmî vasiyetname iki tanığın katılmasıyla resmî memur önünde düzenlenir ve ispat bakımından en güçlü şekildir.

  4. Sözlü vasiyetname yalnızca olağanüstü durumlar için öngörülmüştür ve diğer şekillerde vasiyetname yapma imkânı doğduktan bir ay sonra hükümsüz hâle gelir.

  5. Mirasbırakan, vasiyetnamesinden kanunda öngörülen şekillerden biriyle her zaman dönebilir.

  6. Vasiyetname geçersiz olsa dahi kendiliğinden hükümsüz sayılmaz; iptal edilmedikçe geçerliliğini korur.

  7. İptal davası süresinde açılmazsa, şekil eksikliği bulunan bir vasiyetname dahi sonuç doğurmaya devam edebilir.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • Gecikmeksizin

    Vasiyetnamenin sulh hâkimine teslimi

    Vasiyetnameyi elinde bulunduran kişi, mirasbırakanın ölümünü öğrenir öğrenmez belgeyi sulh hâkimine teslim etmekle yükümlüdür. Teslim etmeyen, bundan doğan zarardan sorumlu olabilir.

  • 1 ay

    Sözlü vasiyetnamenin hükümsüz hâle gelmesi

    Mirasbırakan için diğer şekillerde vasiyetname yapma imkânı doğduktan sonra bir ay geçince sözlü vasiyetname hükümden düşer.

  • 1 yıl

    İptal davasında olağan süre

    Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren işler. Hak düşürücü niteliktedir.

  • 10 yıl / 20 yıl

    İptal davasında azami süre

    Her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer ölüme bağlı tasarruflarda mirasın geçmesinden başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle dava hakkı düşer.

  • Vasiyetnamenin açılmasından sonra

    İtiraz üzerine tenfiz

    Vasiyet alacaklısının hakkını elde edebilmesi için tenfiz talebinde bulunması gerekebilir. Bu talep, vasiyetnamenin açılıp ilgililere bildirilmesinden sonra gündeme gelir.

Süreç adım adım

  1. Düzenlemeden önce amacı ve saklı payı birlikte değerlendirin

    Kimlere ne bırakılacağını belirlerken saklı paylı mirasçıların durumunu da hesaba katın. Saklı payı ihlal eden bir tasarruf, sonradan tenkis davasıyla karşılaşabilir.

  2. Şekli seçin ve şartlarına birebir uyun

    Resmî vasiyetname noter gibi resmî memur önünde iki tanıkla düzenlenir. El yazılı vasiyetnamede metnin tamamı el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza bulunmalıdır.

  3. Belgeyi güvenli biçimde saklayın

    Resmî vasiyetname memur nezdinde saklanabilir. El yazılı vasiyetname kaybolur veya bulunamazsa hüküm doğurmaz; saklama yeri güvenilir olmalıdır.

  4. Ölümden sonra vasiyetnameyi sulh hâkimine teslim edin

    Belgeyi elinde bulunduran kişi, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın gecikmeksizin sulh hâkimine teslim etmelidir. Hâkim vasiyetnameyi açar ve ilgililere bildirir.

  5. İtiraz edilecekse sebebi somutlaştırın

    Ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ya da şekil eksikliğinden hangisine dayandığınızı belirleyin. Her sebep farklı delillerle ispatlanır.

  6. İptal davasını süresinde açın

    Bir yıllık süreyi, tasarrufu ve iptal sebebini öğrendiğiniz tarihten itibaren takip edin. Dava mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde açılır.

Gerekli belgeler

  • Vasiyetnamenin aslı veya açılma tutanağıyla onaylı örneği
  • Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin sulh hukuk mahkemesi kararı
  • Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örnekleri
  • Mirasbırakanın ölüm belgesi
  • Ehliyet tartışmasında düzenleme tarihine yakın sağlık ve hastane kayıtları
  • El yazısı ve imza incelemesi için mirasbırakana ait karşılaştırmalı belgeler
  • Resmî vasiyetnamede memur ve tanıklara ilişkin bilgiler
  • Sözlü vasiyetnamede tanık beyanları ve tutanak
  • Tereke malvarlığını gösteren tapu, banka ve araç kayıtları

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    El yazılı vasiyetnameyi bilgisayarda yazıp imzalamak

    Metnin tamamının mirasbırakanın el yazısıyla yazılması zorunludur. Bilgisayar çıktısının altına atılan imza bu şekil şartını karşılamaz.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Tarihi eksik veya belirsiz yazmak

    El yazılı vasiyetnamede düzenleme tarihinin bulunması gerekir. Tarih, birden fazla vasiyetname olduğunda hangisinin sonraki olduğunu belirlediği için de önemlidir.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    Geçersiz vasiyetnamenin kendiliğinden hükümsüz olduğunu sanmak

    Şekil eksikliği bulunan bir vasiyetname dahi iptal edilmedikçe sonuç doğurmaya devam eder. Süresinde dava açılmazsa geçerli hâle gelmiş gibi uygulanır.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    İptal ile tenkis davasını birbirine karıştırmak

    İptal, tasarrufun geçerliliğine yöneliktir; tenkis ise geçerli bir tasarrufun saklı payı ihlal eden kısmının indirilmesini sağlar. Süreleri ve sonuçları farklıdır.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Bir yıllık süreyi ölüm tarihinden başlatmak

    Süre, tasarrufun ve iptal sebebinin öğrenildiği tarihten işler. Buna karşılık azami süreler vasiyetnamenin açılmasından itibaren hesaplanır; iki takvim ayrı izlenmelidir.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Vasiyetnameyi teslim etmeden bekletmek

    Belgeyi elinde bulunduran kişinin gecikmeksizin sulh hâkimine teslim etme yükümlülüğü vardır. Teslim etmemek sorumluluk doğurabilir.

Ayrıntılı bilgi

Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere tek taraflı olarak yaptığı ölüme bağlı tasarruftur. Mirasbırakan bu yolla malvarlığının akıbetini kendisi belirler; ancak bu serbestlik sınırsız değildir. Kanun hem tasarrufun şekline hem de saklı paylı mirasçılar bakımından içeriğine sınır getirir.

Vasiyetname yapma ehliyeti

Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir. Ehliyet, düzenleme anındaki duruma göre değerlendirilir.

Uygulamada en sık tartışılan başlık budur. İlerlemiş yaş, demans, ağır hastalık ya da yoğun ilaç tedavisi gibi durumlarda düzenleme tarihine yakın sağlık kayıtları belirleyici olur.

Resmî vasiyetname

Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur önünde düzenlenir. Memur noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkili kılınmış başka bir görevli olabilir.

Bu şekil, hem ehliyet hem de içerik bakımından en güçlü ispat imkânını sağlar. Belgenin memur nezdinde saklanabilmesi, kaybolma ve gizlenme riskini de ortadan kaldırır. Tanıklar bakımından kanunda öngörülen yasaklara uyulması gerekir.

El yazılı vasiyetname

El yazılı vasiyetnamenin geçerliliği üç unsura bağlıdır: metnin baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış olması, düzenleme tarihini taşıması ve mirasbırakan tarafından imzalanmış olması.

Bu nedenle bilgisayarda yazılıp altı imzalanan bir metin geçerli bir el yazılı vasiyetname değildir. Tarihin bulunması yalnızca şekil şartı değildir; birden fazla vasiyetname varsa hangisinin sonraki tarihli olduğunu belirlediği için de önemlidir.

Sözlü vasiyetname

Sözlü vasiyetname istisnai bir yoldur. Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden diğer şekillerde vasiyetname yapma imkânı bulunmadığında başvurulabilir.

Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve tanıklar bunu kanunda öngörülen usulle kayda geçirtir. Mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihten bir ay sonra sözlü vasiyetname hükümden düşer.

Vasiyetnameden dönme

Mirasbırakan, vasiyetnamesinden dilediği zaman dönebilir. Dönme, yeni bir vasiyetname yapılarak, belgenin yok edilmesiyle veya kanunda öngörülen diğer yollarla gerçekleşir.

Sonraki tarihli vasiyetname, öncekini açıkça ortadan kaldırmıyorsa, onu tamamlayıp tamamlamadığı yorum yoluyla belirlenir. Bu nedenle yeni bir düzenleme yapılırken önceki vasiyetnamenin akıbetinin açıkça yazılması yararlıdır.

Ölümden sonra: teslim ve açılma

Vasiyetnameyi elinde bulunduran kişi, mirasbırakanın ölümünü öğrenir öğrenmez belgeyi sulh hâkimine teslim etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın doğar.

Sulh hâkimi vasiyetnameyi açar, ilgililere okur veya okunmak üzere bildirir. Açılma tarihi, iptal ve tenkis davalarındaki azami sürelerin başlangıcı bakımından da önem taşır.

İptal sebepleri

Bir ölüme bağlı tasarruf dört ana sebeple iptal edilebilir: mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmaması, tasarrufun yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucu yapılmış olması, içeriğinin hukuka veya ahlaka aykırı olması ve kanunda öngörülen şekle uyulmaması.

Önemli bir ayrıntı vardır: şekil eksikliği bulunan bir vasiyetname bile kendiliğinden hükümsüz sayılmaz. İptal edilmedikçe geçerliliğini korur; süresinde dava açılmazsa uygulanmaya devam eder.

İptal davasında süreler

İptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır.

Her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın geçmesinden başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle dava hakkı düşer. Bu süreler hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir.

İptal ile tenkis aynı şey değildir

İptal davası tasarrufun geçerliliğine yöneliktir ve kabul edilirse tasarruf ortadan kalkar. Buna karşılık geçerli bir vasiyetname saklı paylı mirasçının payını aşıyorsa, çözüm iptal değil tenkistir.

Tenkis davasında tasarruf ayakta kalır; yalnızca saklı payı ihlal eden kısım indirilir. İki davanın sebepleri, süreleri ve sonuçları farklı olduğundan talebin baştan doğru kurulması gerekir.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 502

    Vasiyetname yapma ehliyeti

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 503–504

    İrade sakatlığı ve hukuka aykırı koşullar

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 531–537

    Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesi ve tanıklar

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 538

    El yazılı vasiyetname

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 539–541

    Sözlü vasiyetname ve hükümden düşmesi

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 542–544

    Vasiyetnameden dönme

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 595–597

    Vasiyetnamenin teslimi, açılması ve ilgililere bildirilmesi

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 557–558

    İptal sebepleri ve dava hakkı

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · m. 559

    İptal davasında hak düşürücü süreler

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m. 11

    Terekeye ilişkin davalarda yetki

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: