Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

İcra ve İflas Hukuku Çek ve Senetten Doğan İcra Takibi

Kambiyo senetlerinden (çek, senet) doğan icra takibine ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

Çeke veya senede dayalı icra takibinde itiraz süresi ne kadar ve itiraz takibi durdurur mu?

Kambiyo senetlerine mahsus takipte borçluya on günlük ödeme süresi tanınır; borca veya imzaya itiraz ise tebliğden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine yapılır. Bu takip yolunda itiraz, ilamsız takipten farklı olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Senedin kambiyo vasfını taşıyıp taşımadığı ayrıca incelenir.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, elindeki çek veya senedi tahsil etmek isteyen alacaklılar ile kambiyo senedine dayalı takiple karşılaşan borçlular içindir. Karşılıksız çıkan çeki bulunan, vadesinde ödenmeyen bonoyu takibe koymak isteyen, imzasının taklit edildiğini ileri süren, teminat olarak verdiği senedin tahsile konulduğunu öğrenen ya da ciro yoluyla kendisine devredilen senetle takip edilen kişiler süreç hakkında bilgi edinebilir. Senedin kambiyo vasfı taşımadığı hâllerde takip ilamsız takip hükümlerine göre yürür ve süreler değişir; bu ayrım her dosyada ayrıca yapılmalıdır.

Öne çıkan bilgiler

  1. Kambiyo senetlerine mahsus takip yalnızca çek, bono ve poliçe için işler; senedin kanuni unsurları eksikse bu yol kullanılamaz.

  2. İtiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve süre tebliğden itibaren beş gündür.

  3. İtiraz, ilamsız takiptekinin aksine takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma için mahkemeden karar alınması gerekir.

  4. İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; yalnız borca itiraz edildiğinde imza kabul edilmiş sayılır.

  5. Senedin kambiyo vasfı bulunmaması veya takip hakkının olmaması, süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilen bir şikâyet konusu olabilir.

  6. Çekte ibraz süreleri ile kambiyo hukukundan doğan zamanaşımı süreleri ayrıdır ve her ikisi de takip hakkını etkiler.

  7. Karşılıksız çek keşide etmek, 5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında ayrı bir yaptırıma tabidir ve icra takibinden bağımsız yürür.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • 10 gün

    Ödeme emrinde ödeme süresi

    Kambiyo senetlerine mahsus takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren işler. Süre içinde ödeme yapılmazsa takip kesinleşme yolunda ilerler.

  • 5 gün

    Borca ve imzaya itiraz

    Ödeme emrinin tebliğinden itibaren işler ve icra mahkemesine yapılır. İmza inkârı ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır.

  • Kendiliğinden durdurmaz

    İtirazın takibe etkisi

    Bu takip yolunda itiraz satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Takibin durdurulması için icra mahkemesinden ayrıca karar alınması gerekir.

  • Düzenleme ve ödeme yerine göre

    Çekin ibraz süresi

    Türk Ticaret Kanunu, çekin düzenlendiği ve ödeneceği yere göre farklı ibraz süreleri öngörür. Süresinde ibraz edilmeyen çekte başvuru hakları bakımından sonuç doğar.

  • Senet türü ve taraflara göre değişir

    Kambiyo senetlerinde zamanaşımı

    Poliçe, bono ve çekte zamanaşımı süreleri Türk Ticaret Kanunu’nda ayrı ayrı düzenlenmiştir ve hangi tarafa karşı ileri sürüldüğüne göre değişir. Süre dolmuşsa kambiyo takibi yerine genel hükümlere göre talep gündeme gelir.

Süreç adım adım

  1. Senedin kambiyo vasfını kontrol edin

    Çek, bono veya poliçede kanunun aradığı zorunlu unsurların bulunup bulunmadığını inceleyin. Unsur eksikliği, kambiyo senetlerine mahsus takip yolunu kapatır.

  2. İbraz ve zamanaşımı durumunu belirleyin

    Çekte ibrazın süresinde yapılıp yapılmadığını, senetlerde ise vadeye göre zamanaşımının dolup dolmadığını tespit edin. Bu tespit hangi takip yolunun kullanılabileceğini belirler.

  3. Takibi başlatın veya ödeme emrini inceleyin

    Alacaklı iseniz senedin aslını icra dosyasına sunun. Borçlu iseniz ödeme emrinin tebliğ tarihini, takip yolunu ve talep edilen kalemleri kontrol edin.

  4. Beş günlük itiraz süresini kullanın

    Borca veya imzaya itirazınızı süresinde icra mahkemesine yapın. İmza inkârını açıkça yazın ve karşılaştırmaya esas imza örneklerini dilekçeye ekleyin.

  5. Takibin durdurulmasını ayrıca talep edin

    İtiraz tek başına takibi durdurmadığından, icra mahkemesinden takibin durdurulmasına karar verilmesini isteyin. Talep edilmezse haciz aşaması işlemeye devam edebilir.

  6. Çek özel hükümlerini ayrıca değerlendirin

    Karşılıksız çekte 5941 sayılı Çek Kanunu kapsamındaki başvuru yolu icra takibinden bağımsızdır. İki süreci ayrı ayrı takip edin ve sürelerini karıştırmayın.

Gerekli belgeler

  • Çek, bono veya poliçenin aslı ve okunaklı örneği
  • Çeklerde bankaca düzenlenen karşılıksızdır işlemine ilişkin kayıt
  • Ödeme emri ve tebligat zarfı ile tebliğ tarihini gösteren belge
  • İcra mahkemesine verilen itiraz dilekçesinin havaleli örneği
  • İmzaya itirazda karşılaştırmaya esas imza içeren resmî belgeler
  • Senedin düzenlenmesine esas sözleşme, fatura veya cari hesap kaydı
  • Teminat senedi iddiasında bunu destekleyen yazışma ve protokoller
  • Ödemeyi gösteren dekont, makbuz ve hesap ekstreleri
  • Ciro zincirini gösteren senet arka yüzü ve devir belgeleri
  • Vekâletname ve kimlik belgesi

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    İtirazı icra dairesine yapmak

    Kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz icra mahkemesine yapılır. İcra dairesine verilen dilekçe, beş günlük süreyi korumayabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Yedi günlük itiraz süresi olduğunu sanmak

    Yedi günlük süre ilamsız takibe aittir. Kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz süresi beş gündür ve bu fark hak kaybına yol açacak kadar kritiktir.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    İtirazın takibi durdurduğunu varsaymak

    Bu takip yolunda itiraz kendiliğinden durdurucu etki doğurmaz. Takibin durdurulması için icra mahkemesinden ayrıca karar istenmelidir.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    İmzaya itirazı ayrıca yazmamak

    Senetteki imza inkâr ediliyorsa bu husus açıkça belirtilmelidir. Yalnız borca itiraz hâlinde imza kabul edilmiş sayılır ve sonradan inkâr edilemez.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Teminat senedi savunmasını belgesiz ileri sürmek

    Senedin teminat amacıyla verildiği iddiası, yazılı delil ve senedin düzenleniş amacını gösteren kayıtlarla desteklenmelidir. Sözlü beyan tek başına yeterli olmayabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Karşılıksız çek başvurusu ile icra takibini aynı süreç sanmak

    5941 sayılı Çek Kanunu kapsamındaki başvuru, alacağın tahsili için açılan icra takibinden bağımsızdır. Sürelerinin ve mercilerinin ayrı olduğu gözden kaçırılmamalıdır.

Ayrıntılı bilgi

Çek, bono ve poliçe kambiyo senedi sayılır ve bu senetlere dayanan alacaklar için kanun ayrı, hızlandırılmış bir takip yolu öngörmüştür. Bu yolun avantajı alacaklı için hızdır; borçlu için ise süreler kısa, itirazın etkisi sınırlıdır. Bu nedenle kambiyo takibinde en kritik konu, takvimin doğru okunmasıdır.

Bu takip yolu hangi senetler için işler?

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu yalnızca çek, bono ve poliçe için kullanılabilir. Senedin bu niteliği taşıyabilmesi, Türk Ticaret Kanunu'nun aradığı zorunlu unsurların eksiksiz bulunmasına bağlıdır.

Unsurlardan biri eksikse senet kambiyo senedi sayılmaz ve bu takip yolu kullanılamaz. Alacak, koşulları varsa ilamsız takip veya genel hükümlere göre talep edilir. Bu nedenle borçlunun ilk kontrol etmesi gereken şey, senedin unsurlarıdır.

Ödeme emri ve on günlük süre

Takip talebi üzerine borçluya, kambiyo senetlerine mahsus ödeme emri gönderilir. Borçluya borcu ödemesi için on gün süre tanınır.

Bu süre bir itiraz süresi değildir; ödeme için tanınan süredir. İtiraz bakımından geçerli olan takvim ayrıdır ve daha kısadır.

Beş günlük itiraz süresi ve icra mahkemesi

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde borca veya imzaya itiraz edebilir. En önemli fark burada ortaya çıkar: itiraz icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır.

İlamsız takipteki yedi günlük süreye alışkın olmak, bu takip yolunda ciddi hak kaybı doğurur. Aynı şekilde dilekçenin icra dairesine verilmesi de süreyi korumayabilir.

İtiraz takibi durdurmaz

İlamsız takipte süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Kambiyo senetlerine mahsus takipte ise durum farklıdır: itiraz, satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.

Takibin durdurulabilmesi için icra mahkemesinden ayrıca karar alınması gerekir. Bu talep yapılmazsa itiraz incelenirken haciz aşaması işlemeye devam edebilir. Uygulamada en sık karşılaşılan sürprizlerden biri budur.

İmzaya itiraz

Borçlu, senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürebilir. Ancak bu husus ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; yalnızca borca itiraz edilmesi hâlinde imza kabul edilmiş sayılır.

İmza incelemesi bilirkişi marifetiyle yapılır. Bu nedenle itiraz dilekçesine, karşılaştırmaya esas olabilecek resmî belgelerdeki imza örneklerinin eklenmesi süreci hızlandırır. İmza itirazının yerinde bulunmaması hâlinde borçlu aleyhine yaptırım gündeme gelebilir.

Şikâyet yoluyla takibin iptali

Senedin kambiyo vasfı taşımaması ya da alacaklının bu yolla takip hakkının bulunmaması gibi hâller, borca itirazdan farklı olarak şikâyet konusudur. Kanun bu hâl için ayrı bir düzenleme öngörmüştür.

Bu ayrım önemlidir: beş günlük itiraz süresi kaçırılmış olsa bile, senedin niteliğine ilişkin bir şikâyetin ileri sürülüp sürülemeyeceği dosya özelinde değerlendirilir.

Çekte ibraz ve zamanaşımı

Çekin bankaya süresinde ibraz edilmiş olması, başvuru hakları bakımından sonuç doğurur. Türk Ticaret Kanunu, çekin düzenlendiği ve ödeneceği yere göre farklı ibraz süreleri öngörmüştür.

Bunun yanında kambiyo senetlerinde zamanaşımı ayrı bir konudur; poliçe, bono ve çekte süreler ve hangi tarafa karşı ileri sürüldüğü bakımından farklı hükümler bulunur. Zamanaşımı dolmuşsa kambiyo takibi yerine, koşulları varsa temel ilişkiye dayalı talep gündeme gelir.

Teminat senedi savunması

Uygulamada sık ileri sürülen savunmalardan biri, senedin bir borcun ödenmesi için değil teminat olarak verildiğidir. Bu iddia, senedin düzenlenme amacını gösteren yazılı delillerle desteklenmelidir.

Sözleşme metni, protokol, yazışmalar ve senedin üzerine düşülen kayıtlar bu savunmanın temelini oluşturur. Belgesiz ileri sürülen teminat iddiası çoğu zaman sonuç doğurmaz.

Karşılıksız çekte ayrı süreç

Karşılıksız çek düzenlenmesi, 5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında ayrı bir yaptırıma bağlanmıştır. Bu başvuru, alacağın tahsili için yürütülen icra takibinden bağımsız ilerler.

İki sürecin mercileri ve süreleri farklıdır. Alacaklının icra takibini başlatmış olması bu başvuruyu gereksiz kılmadığı gibi, başvurunun yapılmış olması da alacağın tahsilini sağlamaz.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 167–168

    Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ve ödeme emri

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 169–169a

    Borca itiraz, inceleme usulü ve takibin durdurulması

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 170

    İmzaya itiraz ve sonuçları

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 170a

    Takibin şikâyet üzerine iptali

  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu · m. 671–678

    Bonoda zorunlu unsurlar ve hükümleri

  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu · m. 780–782

    Çekin zorunlu unsurları

  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu · m. 795–796

    Çekte ibraz süreleri

  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu · m. 749, 814

    Kambiyo senetlerinde zamanaşımı

  • 5941 sayılı Çek Kanunu · m. 5

    Karşılıksız çek düzenlemenin yaptırımı

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: