Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

İcra ve İflas Hukuku Haciz İşlemleri ve Haczedilmezlik Şikâyeti

Haciz işlemleri ve haczedilmezlik şikâyeti başvurularına ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

Maaşıma ve ev eşyalarıma haciz kondu; hangi mallar haczedilemez ve buna nasıl itiraz ederim?

Kanun bazı mal ve hakları haczedilemez sayar; maaş ve ücretlerde ise kural olarak dörtte birden azı haczedilemez. Haczedilmezlik iddiası dava değil şikâyet yoluyla, kural olarak yedi gün içinde icra mahkemesine ileri sürülür. Nafaka alacakları için maaş haczinde bu sınır uygulanmaz.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, hakkındaki icra takibi kesinleşip malına, maaşına veya banka hesabına haciz uygulanan borçlular ile haciz sürecini yürüten alacaklılar içindir. Maaşından kesinti yapılan, evine haciz için gelinen, aracına veya taşınmazına haciz şerhi işlenen, hesabı bloke edilen kişiler süreç hakkında bilgi edinebilir. Kendisine ait bir malın borçlunun borcu için haczedildiğini ileri süren üçüncü kişiler de istihkak yolunu buradan tanıyabilir. Kamu alacaklarının 6183 sayılı Kanun kapsamındaki haciz işlemleri ayrı usule tabidir ve bu sayfadaki şikâyet yolu oraya doğrudan uygulanmaz.

Öne çıkan bilgiler

  1. Haciz, takip kesinleştikten sonra ve alacaklının talebi üzerine yapılır; alacaklı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz isteyebilir.

  2. Maaş ve ücret hacizlerinde kural olarak dörtte birden azı haczedilemez; borçlunun ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimi için gerekli kısım korunur.

  3. Nafaka alacakları bakımından maaş haczindeki oransal sınır uygulanmaz.

  4. Borçlunun ve ailesinin yaşamı için gerekli ev eşyaları ile mesleğini sürdürmesi için zorunlu araç ve gereçler kural olarak haczedilemez.

  5. Haczedilmezlik bir dava değil şikâyettir; icra mahkemesine yapılır ve kural olarak yedi günlük süreye tabidir.

  6. Haczedilen mal üçüncü kişiye aitse istihkak iddiası ayrı bir usule tabidir ve haczedilmezlik şikâyetiyle karıştırılmamalıdır.

  7. Haczedilen malın satışının istenmesi de süreye bağlıdır; süresinde satış istenmezse haciz düşer.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • 1 yıl

    Haciz isteme süresi

    Alacaklı bakımından, ödeme emrinin tebliğinden itibaren işler. Süresinde haciz istenmezse takip dosyası işlemden kalkar; borçlu için bu süre dosyanın seyrini izlemek bakımından önemlidir.

  • 3 gün

    Talep üzerine haczin yapılması

    Haciz talebinden itibaren icra dairesinin haczi yerine getirmesi için öngörülen süredir. Uygulamada mahal ve sıra durumuna göre fiilî tarih değişebilir.

  • Kural olarak 7 gün

    Haczedilmezlik şikâyeti

    Haczin öğrenildiği veya tutanağın tebliğ edildiği tarihten itibaren işler ve icra mahkemesine yapılır. Kanuna aykırılığın niteliğine göre süresiz şikâyetin gündeme gelip gelmeyeceği ayrıca değerlendirilir.

  • 7 gün

    İstihkak iddiası

    Haczedilen malın kendisine ait olduğunu ileri süren üçüncü kişi veya borçlu bakımından, haczi öğrenme tarihinden itibaren işler. İddia icra dairesine bildirilir ve ayrı bir usul izlenir.

  • 7 gün

    Haciz ihbarnamesine itiraz

    Borçlunun üçüncü kişideki alacağı veya malı haczedildiğinde, ihbarnameyi alan üçüncü kişi bakımından tebliğden itibaren işler. Süresinde itiraz edilmezse alacak veya mal, üçüncü kişinin zimmetinde sayılabilir.

  • 1 yıl

    Satış isteme süresi

    Haczin uygulandığı tarihten itibaren işler. Süresinde satış istenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar; bu süre alacaklı bakımından takip edilmesi gereken temel süredir.

  • 7 gün

    İhalenin feshi şikâyeti

    İhalenin yapıldığı veya feshi gerektiren hâlin öğrenildiği tarihten itibaren icra mahkemesine yapılır. Talebin reddi hâlinde para cezası riski bulunduğundan dayanaklar önceden değerlendirilmelidir.

Süreç adım adım

  1. Haciz tutanağını ve dosyayı inceleyin

    Hangi malın, hangi tarihte, hangi dosya üzerinden haczedildiğini tespit edin. Tutanağın bir örneğini alın; maaş haczinde işverene gönderilen müzekkerenin tarihini öğrenin.

  2. Haczedilen kalemin kanun kapsamına girip girmediğini değerlendirin

    Ev eşyası, mesleki araç gereç, maaş oranı ve aile bireylerine ait eşya bakımından kanuni istisnaları karşılaştırın. Malın kime ait olduğunu da ayrıca belirleyin.

  3. Doğru yolu seçin: şikâyet mi, istihkak mı?

    Mal borçluya ait ama kanunen haczedilemez nitelikteyse haczedilmezlik şikâyeti; mal üçüncü kişiye aitse istihkak iddiası gündeme gelir. İki yol farklı usullere tabidir.

  4. Süresinde icra mahkemesine başvurun

    Haczedilmezlik şikâyetini kural olarak yedi gün içinde, haczin öğrenildiği tarihi ve gerekçeyi göstererek yapın. Başvuruya tutanak, bordro ve mülkiyet belgelerini ekleyin.

  5. Gerekiyorsa haczin devamının durdurulmasını isteyin

    Şikâyet tek başına satışı kendiliğinden durdurmayabilir. İcra mahkemesinden tedbir niteliğinde karar talep edilip edilemeyeceğini dosyanın durumuna göre değerlendirin.

  6. Kararı ve satış sürecini takip edin

    Şikâyet kabul edilirse haciz kaldırılır. Reddedilirse satış aşaması işler; satış isteme süresini, kıymet takdirine itirazı ve ihale sürecini ayrıca izleyin.

Gerekli belgeler

  • Haciz tutanağı ve icra dosyasının güncel dökümü
  • Maaş haczinde ücret bordroları ve işverene gönderilen müzekkere
  • Haczedilen eşyanın mülkiyetini gösteren fatura, sözleşme veya ödeme kaydı
  • Mesleki araç ve gereç iddiasında meslek belgesi, oda kaydı veya ruhsat
  • Nüfus kayıt örneği ve bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin belgeler
  • Aile bireylerine ait eşya iddiasında bunların mülkiyet belgeleri
  • Banka hesap hareketleri ve blokeyi gösteren kayıtlar
  • Taşınmaz veya araç için tapu ve tescil kayıtları
  • Şikâyet dilekçesi, vekâletname ve kimlik belgesi

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    Haczedilmezliği dava sanıp genel mahkemeye başvurmak

    Haczedilmezlik bir şikâyet yoludur ve icra mahkemesine yapılır. Yanlış mercie yapılan başvuru süre kaybına yol açabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Yedi günlük süreyi haczin fiilen uygulandığı güne göre değil, sonradan öğrenmeye göre varsaymak

    Süre kural olarak haczin öğrenildiği ya da tutanağın tebliğ edildiği tarihten işler. Öğrenme tarihinin belgelenmesi önemlidir.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    Maaşın tamamının haczedilemeyeceğini sanmak

    Maaş ve ücretlerde kural olarak dörtte birden azı haczedilemez; bu, tamamının korunduğu anlamına gelmez. Nafaka alacaklarında oransal sınır uygulanmaz.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    İstihkak ile haczedilmezliği karıştırmak

    Malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası istihkak, malın kanunen haczedilemez olduğu iddiası şikâyet konusudur. Yanlış yol seçimi talebin reddine yol açabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Satış isteme süresini takip etmemek

    Haczin uygulanmasından itibaren süresinde satış istenmezse o mal üzerindeki haciz düşer. Alacaklı bakımından bu sürenin kaçırılması hak kaybıdır.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Kıymet takdirine itiraz aşamasını atlamak

    Satışa esas değerin düşük belirlenmesi sonuçları doğrudan etkiler. Kıymet takdir raporuna karşı süresinde itiraz edilmesi gerekir.

Ayrıntılı bilgi

Haciz, kesinleşmiş bir takipte alacağın karşılanması için borçlunun mal ve haklarına el konulmasıdır. Ancak icra hukuku, alacaklının tahsil menfaati ile borçlunun asgari yaşam koşulları arasında bir denge kurar. Bu dengeyi kuran kurallar, hangi malların haczedilemeyeceğini ve borçlunun bu kurala aykırı bir hacze nasıl karşı çıkabileceğini belirler.

Haciz ne zaman yapılabilir?

Haciz, ancak takip kesinleştikten sonra ve alacaklının talebi üzerine yapılır. Alacaklı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz isteyebilir; bu süre içinde talepte bulunulmazsa takip dosyası işlemden kalkar.

Haciz talebi üzerine icra dairesinin üç gün içinde haczi yerine getirmesi öngörülmüştür. Haczedilen mallar tutanağa geçirilir; tutanak, sonraki bütün itiraz ve şikâyetlerin dayanağıdır.

Haczedilemeyen mal ve haklar

Kanun bazı mal ve hakları haczedilemez sayar. Borçlunun ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin yaşamı için gerekli ev eşyaları, borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için zorunlu araç ve gereçler ile kanunda sayılan diğer kalemler bu kapsamdadır.

Buradaki ölçüt zorunluluktur. Aynı işlevi gören birden fazla eşyanın bulunması veya eşyanın lüks nitelik taşıması hâlinde değerlendirme değişebilir. Bu nedenle haczedilmezlik iddiası, eşyanın somut işlevi ve ailenin ihtiyacı üzerinden ortaya konmalıdır.

Maaş ve ücret haczinde dörtte bir kuralı

Maaş, ücret ve benzeri gelirlerde haciz kısmi olarak uygulanır. Kural olarak bu gelirlerin dörtte birinden azı haczedilemez; borçlunun ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimi için gerekli kısım korunur.

Bu kuralın önemli bir istisnası vardır: nafaka alacakları bakımından maaş haczindeki oransal sınır uygulanmaz. Ayrıca birden fazla haciz bulunması hâlinde sıra ve kesinti oranı ayrıca hesaplanır.

Haczedilmezlik şikâyeti

Haczedilmezlik iddiası bir dava değil, şikâyet yoludur ve icra mahkemesine yapılır. Şikâyet kural olarak yedi günlük süreye tabidir; süre, haczin öğrenildiği veya tutanağın tebliğ edildiği tarihten işler.

Kanuna aykırılığın niteliğine göre bazı hâllerde süresiz şikâyetin gündeme gelip gelmeyeceği tartışılabilir. Buna güvenmek yerine sürenin korunması, en güvenli yaklaşımdır. Şikâyet dilekçesine haciz tutanağı, bordro ve mülkiyeti gösteren belgeler eklenmelidir.

Haczedilmezlikten vazgeçme

Haczedilmezlik borçluyu koruyan bir kuraldır; ancak borçlunun bu korumadan feragat edip edemeyeceği ve feragatin hangi anda geçerli olacağı ayrı bir tartışma konusudur. Haciz sırasında imzalanan tutanaklardaki beyanlar bu bakımdan sonuç doğurabilir.

Bu nedenle haciz sırasında içeriği anlaşılmayan bir tutanağın imzalanmaması, imzalanmışsa bir örneğinin alınması önemlidir.

İstihkak iddiası: mal başkasına aitse

Haczedilen mal borçluya değil de üçüncü bir kişiye aitse, bu durum haczedilmezlik şikâyetiyle değil istihkak iddiası ile ileri sürülür. İddia, haczin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilir.

İstihkak iddiası ayrı bir usule tabidir ve ispat yükü bakımından özel kurallar içerir. Malın kimin elinde bulunduğu, faturanın kime düzenlendiği ve ödemenin kim tarafından yapıldığı belirleyici olur.

Banka hesabına ve üçüncü kişideki alacağa haciz

Borçlunun elindeki mallar kadar, üçüncü kişilerdeki alacakları da hacze konu olabilir. Banka mevduatı, kira geliri, müşteri alacağı veya ücret alacağı bu kapsamdadır. Bu tür hacizler, üçüncü kişiye gönderilen haciz ihbarnamesi ile uygulanır.

İhbarnameyi alan üçüncü kişi, borçluya borcu bulunmadığını veya malın elinde olmadığını ileri sürüyorsa tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz etmelidir. Süresinde itiraz edilmemesi hâlinde alacak, üçüncü kişinin zimmetinde sayılabilir ve kendisine karşı takip yapılabilir.

Bu nedenle işverenler ve bankalar kadar, borçludan alacaklı ya da borçlu olan işletmelerin de kendilerine ulaşan ihbarnameleri süresinde değerlendirmesi gerekir. Borçlu bakımından ise hesabına konulan blokenin dayanağını ve tutarını dosya üzerinden kontrol etmek önemlidir.

Satış aşaması ve süreler

Haczedilen malın paraya çevrilebilmesi için alacaklının satış istemesi gerekir. Haczin uygulanmasından itibaren bir yıl içinde satış istenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar.

Satıştan önce kıymet takdiri yapılır; rapora karşı süresinde itiraz edilmesi, satışa esas değerin doğru belirlenmesi bakımından önemlidir. İhale gerçekleştikten sonra ise ihalenin feshi talebi yedi günlük süreye tabidir ve talebin reddi hâlinde para cezası riski bulunur.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 16

    Şikâyet yolu, süresi ve süresiz şikâyet hâlleri

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 78–79

    Haciz isteme süresi ve haczin yapılması

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 82

    Haczedilemeyen mal ve haklar

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 83

    Maaş ve ücret hacizlerinde kısmen haczedilebilirlik

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 85–88

    Haciz tutanağı, muhafaza ve üçüncü kişideki mallar

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 89

    Üçüncü kişideki alacağın haczi ve haciz ihbarnameleri

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 96–99

    İstihkak iddiası ve istihkak davası

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 106–110

    Satış isteme süresi ve haczin düşmesi

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 128/a

    Kıymet takdirine itiraz

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 134

    İhalenin feshi talebi

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: