Tüketici Hakları Hukuku Ayıplı Mal ve Hizmetten Doğan Haklar
Ayıplı mal ve hizmet nedeniyle tüketicinin sahip olduğu yasal haklara ilişkin genel bilgi sunar.
Kısa cevap
Satın aldığım mal veya hizmet ayıplı çıktıysa hangi hakları, hangi süre içinde kullanabilirim?
Ayıplı malda tüketicinin dört seçimlik hakkı vardır: sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değişim. Satıcının sorumluluğu kural olarak teslimden itibaren iki yıl, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıldır. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse bu süreler uygulanmaz.
Bu sayfa kimler için
Bu sayfa, satıcıdan, sağlayıcıdan veya elektronik ticaret platformundan ticari ya da mesleki olmayan amaçla mal veya hizmet edinen kişiler içindir. Teslim edilen ürünü bozuk, eksik, tanıtmada bildirilenden farklı ya da beklenen nitelikleri taşımaz bulan; onarım sonrası aynı arızayla yeniden karşılaşan; kurulum, taşıma, tadilat, kurs veya bakım gibi hizmetlerden sonuç alamayan tüketiciler süreç hakkında bilgi edinebilir. Ticari amaçla alım yapan işletmeler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabidir ve bu sayfadaki süreler onlara uygulanmaz. İkinci el satışlar, açık artırma ve özel yapım ürünler ayrıca değerlendirilmelidir.
Öne çıkan bilgiler
-
Seçimlik hakları kural olarak tüketici seçer; satıcı tüketici adına hangi hakkın kullanılacağına tek başına karar veremez.
-
Ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim talebi satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici diğer seçimlik haklardan birini kullanabilir.
-
Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıp, kural olarak teslim anında var kabul edilir; bu, ispat yükünü tüketici lehine değiştirir.
-
İki yıllık süre bir garanti süresi değil, satıcının ayıptan sorumluluğuna ilişkin zamanaşımıdır; garanti süresi ayrıca ve en az iki yıl olarak belirlenir.
-
Tüketici işlemlerinde, ticari satışlardaki gibi kısa bir muayene ve ihbar süresi aranmaz; ayıbın geç bildirilmesi tek başına hakkı düşürmez.
-
Ayıplı hizmette de dönme, yeniden görülme, bedel indirimi ve ücretsiz onarım talep edilebilir; kural olarak iki yıllık zamanaşımı uygulanır.
-
Uyuşmazlığın 2026 yılı için 186.000 TL sınırının altında mı üstünde mi kaldığı, başvurulacak merciyi belirler.
Yasal süreler
Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.
-
2 yıl
Satıcının ayıplı maldan sorumluluğu
6502 m. 12 uyarınca malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren işler. Daha uzun bir süre kararlaştırılmışsa o süre geçerlidir. Bu süre garanti süresinden ve azami tamir süresinden farklıdır.
-
5 yıl
Konut ve tatil amaçlı taşınmazda sorumluluk
Konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda zamanaşımı teslim tarihinden itibaren beş yıldır. Yapı ve ayıp türüne göre eser sözleşmesine ilişkin ayrı hükümler de gündeme gelebilir.
-
Zamanaşımı uygulanmaz
Ayıbın hile ile gizlenmesi
6502 m. 12/3 uyarınca ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse yukarıdaki zamanaşımı süreleri işletilmez. Gizlemenin varlığı somut delillerle tartışılır.
-
2 yıl
Ayıplı hizmette sorumluluk
6502 m. 16 uyarınca kural olarak hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren işler. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.
-
İlk 6 ay
Teslimden sonra ayıbın ortaya çıkması
6502 m. 10 uyarınca teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğu kabul edilir. Bu bir başvuru süresi değil, ispat yüküne ilişkin bir karinedir.
-
Ürün grubuna göre değişir
Azami tamir süresi
Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği ekindeki listede ürün grubu başına belirlenir; birçok üründe 20 iş günü, otomobil ve benzeri araçlarda 45 iş günüdür. Süre, arızanın yetkili servise veya satıcıya bildirilmesiyle başlar.
Süreç adım adım
-
Ayıbı ve teslim tarihini belgeleyin
Fatura, fiş, sipariş kaydı, teslim tutanağı ve varsa kargo belgesini bir araya getirin. Ayıbı fotoğraf veya video ile kayıt altına alın; tarih bilgisinin görünür olmasına dikkat edin.
-
Hangi seçimlik hakkı kullanacağınıza karar verin
Sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değişim arasından talebinizi belirleyin. Talebinizi sonradan değiştirmek isteyebileceğiniz için ilk bildirimi kapsayıcı biçimde yazın.
-
Satıcıya yazılı olarak başvurun
Talebinizi satıcıya veya sağlayıcıya yazılı olarak iletin. E-posta, platform üzerinden talep kaydı veya noter ihtarnamesi kullanılabilir; gönderim ve ulaşma kaydını saklayın.
-
Onarım sürecini ve servis kayıtlarını izleyin
Ücretsiz onarım seçildiyse servis giriş fişini, arıza tanımını ve teslim tarihini saklayın. Azami tamir süresinin aşılması veya aynı arızanın tekrarlaması hâlinde diğer seçimlik haklar gündeme gelebilir.
-
Sonuç alınamazsa uyuşmazlık değerini belirleyin
Talep ettiğiniz tutarı ve varsa yan giderleri hesaplayın. 2026 yılı için 186.000 TL sınırının altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru yolu işler.
-
Yetkili mercie başvurun
Sınırın altındaki uyuşmazlıklarda yerleşim yerinizin veya işlemin yapıldığı yerin hakem heyetine başvurun. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi yolu açıktır ve kural olarak dava şartı arabuluculuk uygulanır.
Gerekli belgeler
- Fatura, satış fişi veya elektronik sipariş ve ödeme kaydı
- Teslim tutanağı, kargo teslim belgesi veya teslim tarihini gösteren diğer kayıt
- Garanti belgesi, kullanım kılavuzu ve tanıtma bilgileri
- Ayıbı gösteren fotoğraf, video veya ölçüm kaydı
- Yetkili servis giriş ve çıkış fişleri ile arıza tanımını gösteren belgeler
- Satıcıya yapılan yazılı başvuru ve satıcının cevabı
- Varsa noter ihtarnamesi ve tebliğ belgesi
- Hizmet alımlarında sözleşme, iş programı ve ödeme dekontları
- Varsa bilirkişi, eksper veya teknik servis raporu
Sık yapılan hatalar
-
Dikkat
Dikkat 01
İki yıllık süreyi garanti süresi sanmak
Zamanaşımı ile garanti süresi farklı kavramlardır. Garanti süresi dolmuş olsa bile zamanaşımı süresi içinde ayıptan sorumluluk tartışılabilir; garanti kapsamının içeriği ayrıca incelenir.
-
Dikkat
Dikkat 02
Ayıbı hemen bildirmediği için hakkın düştüğünü düşünmek
Tüketici işlemlerinde ticari satışlardaki kısa muayene ve ihbar süresi aranmaz. Gecikme delil bakımından zorluk yaratabilir; ancak tek başına seçimlik hakları ortadan kaldırmaz.
-
Dikkat
Dikkat 03
Seçimlik hakkın satıcı tarafından belirlendiğini kabul etmek
Satıcının yalnızca onarım önermesi, tüketicinin diğer haklarından vazgeçtiği anlamına gelmez. Orantısızlık iddiası ileri sürülüyorsa bunun gerekçelendirilmesi gerekir.
-
Dikkat
Dikkat 04
Fatura kaybolduğu için başvurudan vazgeçmek
Satın alma ilişkisi banka kaydı, sipariş geçmişi, garanti belgesi veya servis kaydı ile de ortaya konabilir. Faturanın bulunmaması başvuruyu kendiliğinden sonuçsuz bırakmaz.
-
Dikkat
Dikkat 05
Tutarı sınırın üzerinde olan uyuşmazlık için hakem heyetine başvurmak
Parasal sınırın üzerindeki talepler hakem heyetinde görülmez. Talebi yapay biçimde bölmek yerine doğru merci baştan belirlenmelidir; sınır her yıl yeniden açıklanır.
-
Dikkat
Dikkat 06
Ayıplı hizmeti ayıplı mal gibi değerlendirmek
Hizmette seçimlik haklar ve zamanaşımının başlangıcı ayrı düzenlenmiştir. Kurulum, montaj, tadilat ve bakım işlerinde eser sözleşmesine ilişkin hükümler de gündeme gelebilir.
Ayrıntılı bilgi
Bir malın ya da hizmetin ayıplı olması, yalnızca bozuk çıkmasıyla sınırlı değildir. Tüketiciye teslim edilen ürünün sözleşmede kararlaştırılan nitelikleri taşımaması, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklamlarda bildirilen özelliklerden yoksun olması da ayıp sayılır. Bu nedenle değerlendirme, ürünün fiziksel durumu kadar satış sırasında verilen bilgilerle birlikte yapılır.
Ayıplı mal nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 8, ayıplı malı; tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılmış örnek ya da modele uygun olmayan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan mal olarak tanımlar. Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklamlarda yer alan özelliklerinden birini taşımayan mallar da ayıplı kabul edilir.
Ayıp yalnızca maddi olmak zorunda değildir. Malın hukuki bakımdan yükümlülük altında olması ya da tüketicinin beklediği yarara engel eksikliklerin bulunması da gündeme gelebilir. Satıcı, kendisinden kaynaklanmasa bile maldaki ayıptan sorumludur.
Tüketicinin dört seçimlik hakkı
Kanun m. 11 uyarınca ayıplı malla karşılaşan tüketici; satılanı geri vererek sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi isteme, aşırı bir masraf gerektirmiyorsa bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme ve imkân varsa ayıpsız misli ile değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir.
Bu haklar arasında kural olarak seçim tüketiciye aittir. Ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim talebi satıcı bakımından orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici kalan haklardan birine yönelebilir. Orantısızlığın değerlendirilmesinde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici için sorun oluşturup oluşturmayacağı dikkate alınır.
İlk altı ay neden önemlidir?
Kanun m. 10, teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabulünü getirir. Bu, tüketicinin ayıbın baştan beri var olduğunu ispat yükünü hafifletir. Altı aydan sonra ortaya çıkan ayıplarda ise ispat bakımından farklı bir değerlendirme yapılır.
Bu süre bir başvuru süresi değildir. Altı ay geçtikten sonra da zamanaşımı süresi içinde seçimlik haklar kullanılabilir; değişen şey iddianın nasıl ortaya konacağıdır.
Zamanaşımı: iki yıl, beş yıl ve gizlenen ayıp
Kanun m. 12 uyarınca satıcının ayıptan sorumluluğu, daha uzun bir süre kararlaştırılmadıkça malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıldır. Konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda bu süre beş yıl olarak uygulanır.
Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz. Bu istisnanın uygulanabilmesi için gizlemenin somut olarak ortaya konması gerekir; ayıbın geç fark edilmiş olması tek başına yeterli değildir.
Garanti belgesi ve azami tamir süresi
Garanti belgesi ile satılması zorunlu mallarda üretici veya ithalatçı, malın tanıtma ve kullanma kılavuzu ile birlikte garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Kanuni garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren asgari iki yıldır; bu süre zamanaşımı süresiyle aynı anlama gelmez.
Onarım talep edildiğinde azami tamir süresi, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği ekindeki listede ürün grubu başına belirlenir. Birçok üründe bu süre yirmi iş günü, otomobil ve benzeri araçlarda kırk beş iş günüdür. Süre, arızanın yetkili servise veya satıcıya bildirilmesiyle işlemeye başlar; sürenin aşılması hâlinde diğer seçimlik haklar gündeme gelebilir.
Ayıplı hizmette durum nedir?
Kanun m. 13, sözleşmede kararlaştırılan süre içinde başlamayan veya taraflarca kararlaştırılmış olan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan hizmeti ayıplı sayar. Tüketici bu durumda hizmetin yeniden görülmesini, ayıp oranında bedel indirimini, ücretsiz onarımı veya sözleşmeden dönmeyi talep edebilir.
Ayıplı hizmette zamanaşımı kural olarak iki yıldır ve ayıp hile ile gizlenmişse uygulanmaz. Kurulum, montaj, tadilat ve bakım gibi işlerde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun eser sözleşmesine ilişkin hükümleri de birlikte değerlendirilebilir.
Muayene ve ihbar konusundaki yaygın yanılgı
Ticari satışlarda alıcının malı belirli sürelerde gözden geçirip ayıbı bildirmesine ilişkin kurallar, tüketici işlemleri bakımından aynı şekilde uygulanmaz. Tüketicinin ayıbı birkaç gün içinde bildirmemesi, seçimlik haklarını kendiliğinden düşürmez.
Buna karşılık gecikme, ayıbın teslim anında var olup olmadığının tartışılmasını zorlaştırabilir. Bu nedenle ayıp fark edilir edilmez yazılı bir başvuru yapılması ve delillerin kayıt altına alınması önerilir.
Başvuru yolu nasıl belirlenir?
Uyuşmazlığın parasal değeri, hangi mercie gidileceğini belirler. 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğ ile 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere tüketici hakem heyetlerine başvuru sınırı 186.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru yolu işler.
Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesine gidilir. Kanun m. 73/A uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda kural olarak dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ile hakem heyeti kararlarına itirazlar bu kuralın dışındadır.
Mevzuat kaynakları
Kanun dayanağı
-
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · m. 8–9
Ayıplı malın tanımı ve satıcının sorumluluğu
-
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · m. 10
İspat yükü ve altı aylık karine
-
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · m. 11
Tüketicinin seçimlik hakları
-
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · m. 12
Ayıplı maldan sorumlulukta zamanaşımı
-
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · m. 13–16
Ayıplı hizmet, seçimlik haklar ve zamanaşımı
-
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · m. 56
Garanti belgesi ve asgari garanti süresi
-
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · m. 66–70
Tüketici hakem heyetine başvuru ve itiraz
-
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · m. 73/A
Tüketici mahkemelerinde dava şartı arabuluculuk
-
Garanti Belgesi Yönetmeliği · —
Garanti belgesi zorunluluğu ve kapsamı
-
Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği · Ekli liste
Ürün gruplarına göre azami tamir süreleri
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.
Son Güncelleme: