İş Kazası Bildirimi ve Tazminat: Süreler ve Haklar

İş kazası bildirimi ve tazminat, farklı koşullara bağlı iki süreçtir. 4/a kapsamındaki işçinin kazasını işveren, yetkili kolluğa derhâl ve SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir. Tazminat ise zarar ve sorumluluk koşulları incelenerek belirlenir.

Üç iş günlük süre, işçinin tazminat davası açma süresi değildir. Hastanede iş kazası kaydı açılması da işverenin bildirim yükümlülüğünü tek başına karşılamaz. Bu rehber esas olarak iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin sürecini ele alır.

Hangi olaylar iş kazası sayılır?

5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi, iş kazasının kapsamını düzenler. Olayın yalnızca üretim sırasında gerçekleşmesi gerekmez. İşyerinde bulunma, işin yürütülmesi ve kanunda sayılan diğer durumlar değerlendirilir.

• İşçinin işyerinde bulunduğu sırada yaşanan kazalar.
• İşverenin yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelen olaylar.
• Görevle işyeri dışına gönderilme sırasında kanun kapsamına giren kazalar.
• İşverenin sağladığı taşıtla işe gidiş ve dönüşte yaşanan kazalar.
• Emziren işçinin kanuni süt izni sırasında meydana gelen olaylar.

Her olay kendi koşullarıyla incelenir. Kazanın iş kazası sayılması, işverenin her durumda aynı tutarda tazminat ödeyeceğini göstermez. Sorumluluk, zarar ve olayla bağlantı ayrıca araştırılır.

İş kazası bildirimi kaç gün içinde yapılır?

İşverenin iki ayrı bildirim yükümlülüğü vardır. Yetkili kolluğa bildirim derhâl yapılır. SGK’ya bildirim ise kazadan sonraki üç iş günü içinde tamamlanır. Kaza günü bu üç günlük hesaba katılmaz.

Bu süre, işçinin önce işverene durumu anlatması için tanınmış bir bekleme süresi değildir. İşveren, kazayı öğrendiğinde gerekli kayıt ve bildirim işlemlerini yürütmelidir.

Üç iş günü nasıl hesaplanır?

Araya resmî tatil girmeyen bir pazartesi günü kaza yaşandığını düşünelim. Salı birinci, çarşamba ikinci, perşembe üçüncü iş günüdür. SGK bildirimi en geç perşembe günü yapılmalıdır.

Hafta sonu ve resmî tatillerin bulunduğu tarihlerde takvim ayrıca kontrol edilmelidir. Bildirimi son güne bırakmak, eksik bilgi veya sistem sorunu nedeniyle gecikme riski yaratır.

İşyeri dışında gerçekleşen kazada süre ne zaman başlar?

İşverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelen kazada, bilgi alınmasına engel durumlar varsa öğrenme tarihi önem kazanır. 5510 sayılı Kanun’daki özel kurala göre üç iş günlük süre öğrenme tarihinden başlar. Olayın ne zaman öğrenildiği belgelendirilmelidir.

Bu istisna, bütün işyeri dışı kazalarda bildirimin istenildiği kadar ertelenebileceği anlamına gelmez. Görevlendirme, olay yeri ve haber alınma koşulları birlikte değerlendirilir.

SGK iş kazası bildirimi nasıl yapılır?

İşveren, SGK’nın elektronik iş kazası bildirim uygulamasını kullanabilir. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi ile ilgili sosyal güvenlik merkezine doğrudan veya mevzuata uygun posta yoluyla da başvurulabilir.

1. Olay bilgilerini hazırlayın. Kaza tarihi, saati, yeri ve olayın nasıl gerçekleştiğini belirleyin.
2. İşçi ve işyeri bilgilerini kontrol edin. Kimlik, sigortalılık ve işyeri kayıtlarını doğru girin.
3. Gerçek olay anlatımını kullanın. Yapılan işi, yaralanmayı ve bilinen tanıkları açıkça belirtin.
4. Bildirimi tamamlayın. Elektronik işlemde yalnızca veri girmekle yetinmeyin; gönderimin sonuçlandığını kontrol edin.
5. Başvuru kaydını saklayın. Bildirim numarası, işlem tarihi ve ek belgeleri dosyada koruyun.

Sağlık hizmeti sunucularının da ayrı bildirim yükümlülüğü bulunur. Ancak hastanenin bildirimi, işverenin sorumluluğunu kaldırmaz. İşyerinde hazırlanan tutanak da tek başına SGK bildirimi değildir.

İş kazası bildirilmezse veya geç bildirilirse ne olur?

Süresinde bildirim yapılmaması işveren yönünden idari para cezasına yol açabilir. Ayrıca bildirim tarihine kadar geçen dönem için SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsili gündeme gelebilir. Ceza tutarı, uygulanacak yıl ve işyerinin özelliklerine göre değişir.

İşverenin gecikmesi işçinin tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşçi, işyerini ve kazayı açıklayan dilekçeyle ilgili SGK birimine başvurabilir. Sağlık kayıtları, tanık bilgileri ve çalışma belgeleri başvuruya eklenebilir.

Sigorta girişi de yapılmamışsa çalışma ilişkisinin ispatı önem kazanır. Bu durum için sigortasız işçinin iş kazasında hakları rehberinde ayrı açıklamalar bulunur.

İş kazasından sonra hangi belgeler saklanmalı?

Öncelik sağlık hizmetine ulaşmaktır. Sağlık kuruluşuna kazanın nerede ve hangi iş sırasında olduğu doğru anlatılmalıdır. Sonrasında olay ile zararın bağlantısını gösteren kayıtlar korunmalıdır.

• Hastane başvurusu, epikriz, tedavi ve istirahat raporları.
• İş kazası tutanağı, SGK bildirimi ve kolluk kayıtları.
• Tanıkların kimlik ve iletişim bilgileri.
• Ücret bordroları, banka ödemeleri ve görev yazışmaları.
• Tedavi, ulaşım ve gerekli bakım giderlerini gösteren belgeler.

Kamera görüntüleri kısa sürede silinebileceğinden, kayıtların korunması gecikmeden istenmelidir. Belgeler hukuka uygun yolla edinilmelidir. Eksik veya gerçeğe aykırı bir tutanak, içeriği incelenmeden imzalanmamalıdır.

SGK ödemesi ile iş kazası tazminatı aynı mı?

Hayır. SGK’nın sağladığı ödenek ve gelirler sosyal sigorta haklarıdır. İşverene veya diğer sorumlulara yöneltilen maddi ve manevi tazminat ise sorumluluk hukukuna dayanır. Birine başvurmak diğer sürecin kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez.

Geçici ve sürekli iş göremezlik arasındaki fark

Geçici iş göremezlik ödeneği, şartları sağlanan istirahat dönemiyle ilgilidir. Sürekli iş göremezlik geliri ise kalıcı meslekte kazanma gücü kaybına dayanır. Bu gelir için Kurum Sağlık Kurulunca en az yüzde 10 kayıp tespit edilmesi gerekir.

Yüzde 10 eşiği, bütün tazminat taleplerinin ortak şartı değildir. Daha düşük kayıp oranında da ispatlanan kazanç kaybı veya diğer zararlar değerlendirilebilir. SGK ödemelerinin tazminattan indirilip indirilmeyeceği ise ödemenin niteliği ve rücu koşullarına göre belirlenir.

İş kazasında hangi tazminatlar istenebilir?

Türk Borçlar Kanunu’nun 53–56. maddeleri ölüm ve bedensel zarar taleplerini düzenler. İşverenin çalışanı koruma borcu da 417. maddede yer alır. Talep edilecek kalemler kazanın sonucuna göre değişir.

Maddi tazminat

Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan zararlar ve ekonomik geleceğin etkilenmesi incelenebilir. Gerekli bakım giderleri de somut koşullara göre değerlendirilir. Her kalemin kazayla bağlantısı ve kapsamı ortaya konulmalıdır.

Manevi tazminat

Bedensel zararın yol açtığı acı ve yaşam üzerindeki etkiler için manevi tazminat istenebilir. Tutar, olayın özellikleri ve hukuki koşullar dikkate alınarak belirlenir. Her yaralanma için sabit bir tarife bulunmaz.

Ölümlü iş kazasında yakınların hakları

Ölüm hâlinde cenaze giderleri ve desteğini kaybeden kişilerin zararları gündeme gelir. Yakınların manevi tazminat talepleri de ayrıca değerlendirilir. Destek ilişkisi ve hak sahipliği için destekten yoksun kalma tazminatı sayfasına bakabilirsiniz.

İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?

Yalnızca maaş veya rapordaki oran üzerinden güvenilir bir tutar söylenemez. Çalışanın yaşı, gerçek kazancı, iş göremezlik süresi ve kalıcı kaybı birlikte incelenir. Kusur, zararın oluşumuna katkı ve indirilebilecek ödemeler de hesaba etki eder.

Aynı yaralanmayı yaşayan iki kişi için farklı tutarlar çıkabilir. Sağlık değerlendirmesi ile gelir ve kusur tespitleri tamamlanmadan kesin ödeme sözü vermek doğru olmaz. Hesap, dosyaya uygulanacak güncel mevzuat ve yöntemle yapılmalıdır.

İş kazası tazminatı, işten ayrılmaya bağlı alacaklardan farklıdır. İş sözleşmesi ayrıca sona ermişse kıdem ve ihbar tazminatı koşulları ayrı incelenir. Çalışmaya devam etmek, kazadan doğan zararların talep edilmesini tek başına engellemez.

İş kazası tazminat davası nasıl açılır?

İşçi ile işveren arasındaki iş kazası tazminat uyuşmazlığında görevli mahkeme kural olarak iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerde ilgili asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Talebin kime yöneltileceği, çalışma ilişkisi ve olayın sorumluları belirlenerek değerlendirilir.

SGK kayıtları, sağlık raporları ve olayın oluşuna ilişkin belgeler dava hazırlığında incelenir. İş kazası niteliği veya sigortalılık tartışmalıysa ilgili tespit süreci gündeme gelebilir. Sürecin kapsamını iş kazası ve meslek hastalığı tazminatı sayfasında da inceleyebilirsiniz.

Arabuluculuk zorunlu mu?

7036 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir. SGK uyuşmazlıklarındaki Kuruma ön başvuru şartı bundan ayrıdır. Ücret, kıdem veya işe iade gibi diğer taleplerde farklı kurallar uygulanabilir.

Tazminat davasında zamanaşımı ne kadardır?

İşverene karşı sözleşmeye aykırılığa dayanan iş kazası tazminatında kural olarak on yıllık zamanaşımı değerlendirilir. Sürenin başlangıcı, gelişen zarar ve farklı sorumlulara yönelen talepler ayrıca incelenmelidir. Her dosyaya tek tarih uygulamak doğru değildir.

SGK bildirimi için üç iş günü ile tazminat zamanaşımı karıştırılmamalıdır. SGK incelemesi veya ceza soruşturması sürüyor diye tazminat süresinin kendiliğinden durduğu varsayılmamalıdır.

Kaza belgeleri ve başvuru tarihleriyle birlikte hukuki değerlendirme almak için Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.