Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

Ticaret ve Şirketler Hukuku Ticari Dava ve Uyuşmazlık Çözümü

Ticari işletmeler ve işlemlerden kaynaklanan dava süreçlerine ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

Ticari bir uyuşmazlıkta doğrudan dava açabilir miyim, önce arabulucuya gitmem gerekir mi?

Önce talebin ticari dava olup olmadığı ve hangi mahkemenin görevli olduğu belirlenir. TTK m. 5/A kapsamındaki ticari para alacağı, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava öncesi arabuluculuk şarttır. Diğer ticari taleplerde aynı sonuç otomatik doğmaz; sözleşmedeki tahkim ve yetki hükümleri de incelenmelidir.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, tedarik, hizmet, şirket ilişkisi veya ticari işlemden doğan bir uyuşmazlıkta dava açmayı ya da kendisine açılan davaya cevap vermeyi düşünen işletmeler içindir. Alacak, tazminat, sözleşmenin yorumu ve şirket kararına ilişkin taleplerin farklı usul kuralları olabilir. Sözleşmesinde tahkim veya belirli mahkeme şartı bulunan taraflar, arabuluculuğun o taleple ilişkisini ayrıca incelemelidir. İcra takibine itiraz edilmiş olması da seçilecek dava yolunu ve takvimi etkileyebilir. Dava öncesinde geçici koruma gereksinimi bulunan şirketlerin delil ve risk değerlendirmesi yapması önemlidir. Tüketici, iş, fikrî mülkiyet ve uluslararası tahkim uyuşmazlıklarında özel görev ve usul düzenlemeleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Öne çıkan bilgiler

  1. İki tarafın tacir olması tek başına her uyuşmazlığı aynı dava türüne sokmaz.

  2. TTK m. 4 ve 5 ticari dava niteliği ile asliye ticaret mahkemesinin görevini düzenler.

  3. Dava şartı arabuluculuk, TTK m. 5/A kapsamındaki belirli talepler içindir.

  4. Arabulucunun altı haftalık faaliyeti zorunlu hâllerde en çok iki hafta uzatılabilir.

  5. Tahkim anlaşmasının geçerliliği ve uyuşmazlığın tahkime elverişliliği ayrıca incelenir.

  6. Deliller, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gereksinimi dava açılmadan önce değerlendirilmelidir.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • 6 hafta + en çok 2 hafta

    Ticari dava şartı arabuluculuk faaliyeti

    TTK m. 5/A/2 uyarınca arabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren işler; başvuru için genel zamanaşımı değildir.

  • Dava açılmadan önce

    Dava öncesi arabuluculuk

    TTK m. 5/A kapsamındaki taleplerde son tutanak dava dilekçesine eklenir. Talebin niteliği ve geçiş hükümleri incelenmelidir.

Süreç adım adım

  1. Talebin hukuki niteliğini ayırın

    Alacak, tazminat, karar iptali, tespit veya başka taleplerin dayanağını belirleyin.

  2. Görev, yetki ve tahkimi kontrol edin

    TTK, özel kanun, sözleşme ve geçerli tahkim şartını birlikte inceleyin.

  3. Delilleri koruyun

    Sözleşme, yazışma, defter, teslim, ödeme ve tebligat kayıtlarını tarihlendirin.

  4. Dava şartı varsa arabulucuya başvurun

    Talebi ve tarafları doğru tanımlayın; son tutanağı saklayın.

  5. Dava veya tahkim başvurusunu hazırlayın

    Talep sonucu, hukuki dayanak, deliller ve geçici koruma ihtiyacını netleştirin.

  6. Kararın uygulanmasını izleyin

    Kanun yolu, kesinleşme ve icra koşullarını karar türüne göre değerlendirin.

Gerekli belgeler

  • Sözleşme, ekleri ve geçerli tahkim/ yetki hükümleri
  • Ticaret sicili ve temsil belgeleri
  • Fatura, teslim ve ödeme kayıtları
  • Ticari defterler ve cari hesap mutabakatları
  • İhtarlar ve tebligat belgeleri
  • Arabuluculuk başvurusu ile son tutanak
  • Teknik inceleme, ekspertiz ve hasar belgeleri
  • İlgili genel kurul veya yönetim kararları

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    Her ticari davada arabuluculuğu zorunlu sanmak

    Kanunun saydığı talep türü ve ticari dava niteliği birlikte incelenmelidir.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Dava şartını atlamak

    Kapsamdaki davada başvuru yapılmaması usulden ret riskini doğurur.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    Yetki şartına kayıtsız kalmak

    Sözleşmedeki mahkeme veya tahkim hükmünün geçerliliği taraflara ve uyuşmazlığa göre değişir.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    Geçici korumayı geç düşünmek

    Delil kaybı veya malvarlığı devri riski varsa dava öncesinde uygun tedbir değerlendirilebilir.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Süreleri tek takvim kabul etmek

    Zamanaşımı, dava açma ve kanun yolu süreleri aynı değildir.

Ayrıntılı bilgi

Ticari uyuşmazlıkta ilk adım mahkemeyi seçmek değildir; uyuşmazlığın hangi ilişkiden ve hangi talepten doğduğunu belirlemektir. Alacak davası, şirket genel kurul kararının iptali ve sözleşmenin yorumuna ilişkin tespit talebi aynı usul ön şartlarına tabi olmayabilir. Dava dilekçesindeki talep sonucu, izlenecek yolu belirler.

Ticari dava niteliği nasıl belirlenir?

TTK m. 4 ticari davaların kapsamını düzenler. Bazı davalar kanunda sayılan konuları nedeniyle, bazıları ise her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması nedeniyle ticari dava sayılır. Taraflardan yalnız birinin tacir olması veya belgede fatura bulunması tek başına bütün uyuşmazlıkları ticari dava yapmaz. Özel kanunlar görevli mahkemeyi değiştirebilir.

Görevli mahkeme ve yetki

TTK m. 5 kapsamında kural olarak ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakar. Mahkemenin bulunduğu yer ise görevden ayrı bir yetki sorusudur. Geçerli yetki sözleşmesi, genel yetki kuralı ve özel yetki hükümleri birlikte incelenir. Şirket ortaklığı davasında merkez yeri gibi özel kurallar bulunabilir.

Arabuluculuk hangi taleplerde dava şartıdır?

TTK m. 5/A, ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava öncesi arabuluculuğu şart kılar. Düzenleme 2023 değişikliğiyle genişlemiştir. Başvuru yapılmadan açılan kapsam içi dava usulden ret riski taşır. Şirket kararı iptali gibi başka talepler için aynı kural otomatik varsayılmamalıdır.

Arabulucu görevlendirildiği tarihten itibaren faaliyeti altı haftada sonuçlandırır; zorunlu hâlde en çok iki hafta uzatabilir. Bu, tarafın dava açmak için altı haftası olduğu anlamına gelmez. Son tutanağın talep ve tarafları doğru yansıtması önemlidir.

Tahkim ve sözleşmesel çözüm

Tahkim anlaşması varsa kapsamı ve geçerliliği incelenir. Her talep tahkime elverişli değildir; HMK m. 407–408 bu sınırları düzenler. Sözleşmedeki müzakere veya uzlaşma aşamalarının dava şartı arabuluculukla ilişkisi de ayrı değerlendirilmelidir. Geçersiz ya da kapsam dışı bir tahkim şartına dayanmak süre ve masraf kaybı yaratabilir.

Deliller ve geçici koruma

Ticari defter, sipariş, teslim, yazışma ve ödeme kayıtları başvuru öncesinde düzenlenmelidir. Elektronik kayıtların kaynağı ve bütünlüğü korunmalıdır. Delilin kaybolması veya mevcut durumun değişmesi riski varsa ihtiyati tedbir; para alacağında uygun koşullar varsa ihtiyati haciz ayrı ayrı değerlendirilir. Bu araçlar davanın sonunda haklı çıkılacağını garanti etmez.

Karar sonrası aşama

Mahkeme veya hakem kararı alındığında kanun yolu, kesinleşme ve icra edilebilirlik ayrı incelenir. Her karar aynı anda ve aynı yolla icra edilemez. Uyuşmazlığı çözmek için yapılan arabuluculuk anlaşmasının kapsamı ve icra edilebilirlik şartları da kayıt altına alınmalıdır.

Talep sonucu ve delillerin ilişkisi

Mahkemeden istenen sonucun belirsiz bırakılması, aynı uyuşmazlık için farklı usul ve harç sorunları doğurabilir. Alacak miktarı, kısmi ödeme, tazminatın nedeni ve faiz başlangıcı birbirinden ayrılmalıdır. Sözleşmenin feshi isteniyorsa fesih bildirimi ile ödeme talebinin hukuki ilişkisi açıklanmalıdır. Ticari defterlerin hangi dönemi ve hangi işlem kaydını gösterdiği somutlaştırılmalıdır.

Arabuluculukta gizli görüşmelerde yapılan öneriler ile dava delili olarak kullanılabilecek mevcut belgeler aynı şey değildir. Taraflar toplantıya gerçek karar yetkisi olan temsilciyle katılmalı, uzlaşma olursa ödeme, teslim, feragat ve masraf hükümlerini uygulanabilir şekilde yazmalıdır. Anlaşma olmazsa son tutanak saklanarak uygun dava veya tahkim yoluna geçilir.

Davadan önceki ihtar, sözleşmedeki müzakere şartı ve arabuluculuk son tutanağı ayrı belgelerdir. Her birinin usulî etkisi ve talep kapsamı dosyada ayrıca gösterilmelidir.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu · m. 4–5/A

    Ticari davalar, görev ve dava şartı arabuluculuk

  • 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu · m. 18/A

    Dava şartı arabuluculuk usulü

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m. 17–18, 389

    Yetki sözleşmesi ve ihtiyati tedbir

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m. 407–408

    Tahkim ve tahkime elverişlilik

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: