Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu
Marka Hükümsüzlüğü ve İptali

Marka Hükümsüzlük Davası: Şartlar, Süre ve Sonuçları

Markanın hükümsüzlüğünde sebepler, hak düşürücü süre ve dava sonuçları

Hilal Türkoğlu 3 dk okuma Güncelleme:
Marka Hükümsüzlük Davası: Şartlar, Süre ve Sonuçları

Kısaca

Marka hükümsüzlük davası, tescil anında var olan mutlak veya nispi ret engeline dayanılarak markanın sicilden silinmesi için Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde açılır. Kesinleşen karar, markayı tescil tarihinden itibaren geçmişe etkili olarak ortadan kaldırır. Nispi ret nedenlerinde önceki hak sahibinin beş yıl sessiz kalması dava hakkını düşürebilir; kötü niyet bu kuralın istisnasıdır.

  • Hükümsüzlük, markanın tescil anında var olan bir engele (mutlak veya nispi ret) dayanır ve mahkemede görülür.
  • İptal (SMK m.26) 10 Ocak 2024’ten beri mahkemede değil, TÜRKPATENT önünde ileri sürülür.
  • Nispi ret nedenlerinde önceki hak sahibi beş yıl sessiz kalırsa dava hakkını kaybedebilir; kötü niyet bu kuralın istisnasıdır.
  • Kesinleşen hükümsüzlük kararı, markayı tescil tarihinden itibaren geçmişe etkili olarak ortadan kaldırır.

Marka hükümsüzlük davası, tescil anında var olan bir engel nedeniyle markanın baştan geçersiz sayılmasını ve sicilden silinmesini sağlayan hukuk davasıdır. Dava açılmadan önce markanın hangi mal ve hizmetleri kapsadığı, hangi engelin ileri sürüldüğü ve kimin dava açabileceği belirlenir. Her benzerlik tek başına hükümsüzlük sebebi değildir.

Marka hükümsüzlüğü nedir?

Hükümsüzlük, markanın tescil anında bulunan bir engelden doğar. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 25. maddesi, markanın hangi hâllerde hükümsüz kılınabileceğini düzenler. Mahkeme bu engelin tescil tarihinde var olup olmadığını inceler. Sonuç, markanın en baştan geçersiz sayılmasıdır.

Hükümsüzlük ile iptal arasındaki fark nedir?

Bu iki yol sık karıştırılır ama farklıdır. Hükümsüzlük, tescil anındaki bir engele dayanır ve etkisini geçmişe doğru gösterir. İptal ise markanın tescilinden sonra ortaya çıkan sebeplere dayanır; örneğin markanın beş yıl ciddi biçimde kullanılmaması.

Önemli bir güncel değişiklik vardır: 10 Ocak 2024 tarihinden itibaren iptal talepleri mahkemede değil, doğrudan TÜRKPATENT önünde ileri sürülür. Hükümsüzlük davaları ise Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerinde görülmeye devam eder.

Hükümsüzlük davası hangi hâllerde açılır?

Hükümsüzlük sebepleri iki başlıkta toplanır. Mutlak ret nedenleri kamu düzenini, nispi ret nedenleri ise önceki hak sahiplerini korur. Uygulamada en çok karşılaşılan sebepler şunlardır:

  • Ayırt edici niteliği bulunmayan ya da tasviri işaretlerin tescili (mutlak ret)
  • Önceki bir marka ile aynılık veya karıştırılma ihtimali (nispi ret)
  • Tanınmış bir markanın itibarından haksız yararlanma
  • Kötü niyetle yapılan tesciller

Hangi sebebe dayanıldığı; uygulanacak kurala, süreye ve istenecek delillere doğrudan etki eder.

Marka hükümsüzlük davasını kimler açabilir?

Davayı, menfaati bulunan kişiler, önceki hak sahipleri ve ilgili kurumlar açabilir. Nispi ret nedenlerine, kural olarak yalnızca o önceki hakkın sahibi dayanabilir. Mutlak ret nedenleri ise kamu düzenini ilgilendirdiği için daha geniş bir çevre tarafından ileri sürülebilir. Dava, markanın sahibi olan kişiye karşı açılır.

Hükümsüzlük davasında süre: beş yıl kuralı

Mutlak ret nedenlerinde kural olarak bir süre sınırı yoktur; marka tescili sürdükçe dava açılabilir. Nispi ret nedenlerinde ise sessiz kalma kuralı işler. Önceki hak sahibi, sonraki markanın kullanımını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde beş yıl boyunca dava açmazsa, artık bu markayı hükümsüzlük sebebi olarak ileri süremez.

Bu beş yıllık sürenin önemli bir istisnası vardır: tescil kötü niyetle yapılmışsa sessiz kalma savunması geçerli olmaz. Süre, kullanımdan haberdar olunduğu andan itibaren işler; bu yüzden tarihleri gösteren belgeler önem taşır.

Görevli ve yetkili mahkeme

Hükümsüzlük davasında görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’dir. Bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde dava, bu sıfatla görevlendirilen Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme kural olarak davalının yerleşim yeridir. TÜRKPATENT kararlarına karşı açılacak davalarda ise Ankara mahkemeleri yetkilidir.

Davanın sonuçları

Kesinleşen hükümsüzlük kararı, markayı tescil tarihinden itibaren geçmişe etkili olarak ortadan kaldırır. Yani marka hiç tescil edilmemiş gibi sonuç doğurur. Karar sicilden terkin için TÜRKPATENT’e bildirilir. Hükümsüzlük kararı, ayrı bir marka hakkına tecavüz değerlendirmesinden bağımsızdır; izinsiz kullanım söz konusuysa marka hakkına tecavüz davası yazımız bu süreci ayrıca ele alır.

İlk adım ne olmalı?

Önce kendi marka kaydınızı, karşı markanın tescil tarihini ve kullanım belgelerini bir araya getirin. Ardından hangi ret nedenine dayanabileceğinizi ve beş yıllık sürenin işleyip işlemediğini değerlendirin. Uyuşmazlık ticari bir ilişkinin parçasıysa ticari dava ve uyuşmazlık çözümü sayfamız ek bilgi sunar. Dosyanız için değerlendirme isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Paylaş

Bu makaleyi paylaşın

Sık sorulan sorular

Marka hükümsüzlük davası nedir?

Marka hükümsüzlük davası, tescil anında var olan bir engel nedeniyle markanın baştan itibaren geçersiz sayılmasını ve sicilden silinmesini sağlayan bir hukuk davasıdır. Dava, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde görülür.

Hükümsüzlük ile iptal arasındaki fark nedir?

Hükümsüzlük, markanın tescil anındaki bir engele dayanır ve mahkemede görülür. İptal ise tescilden sonra ortaya çıkan sebeplere dayanır. 10 Ocak 2024’ten itibaren iptal talepleri mahkemede değil, TÜRKPATENT önünde ileri sürülür.

Marka hükümsüzlük davası kaç yılda açılır?

Mutlak ret nedenlerinde marka tescili sürdükçe dava açılabilir. Nispi ret nedenlerinde ise önceki hak sahibi, sonraki markanın kullanımını bildiği hâlde beş yıl sessiz kalırsa dava hakkını kaybedebilir. Tescil kötü niyetliyse bu beş yıllık sınır uygulanmaz.

Hükümsüzlük kararı geçmişe mi etkilidir?

Kural olarak evet. Kesinleşen hükümsüzlük kararı, markayı tescil tarihinden itibaren geçmişe etkili biçimde ortadan kaldırır. Sonuçları somut olaya ve kararın kapsamına göre değerlendirilir.

Uzman görüşü

Makaleyi hazırlayan hukukçu

Avukat Hilal Türkoğlu profil fotoğrafı

Hilal Türkoğlu

Kurucu Avukat

Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu kurucu avukatı; hukuki danışmanlık ve uyuşmazlık süreçlerini mesleki özenle yürütür.

Baro:
Eskişehir Barosu · Sicil 1717
Diller:
Türkçe
  • Aile ve Boşanma Hukuku
  • Ceza Hukuku
  • İş Hukuku
  • Miras Hukuku
  • Gayrimenkul ve Kira Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku
  • Tüketici Hukuku
  • Trafik Kazası ve Tazminat Hukuku
  • Ticaret ve Şirketler Hukuku

Hukuki inceleme: Hilal Türkoğlu ·