Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

Trafik Kazaları ve Tazminat Hukuku Trafik Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat

Trafik kazası sonucu doğan maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

Trafik kazasında yaralandım ya da bir yakınımı kaybettim; kimden hangi tazminatı, hangi süre içinde isteyebilirim?

Trafik kazasında sürücü, işleten ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı birlikte muhatap olabilir. Maddi tazminat tedavi giderlerini, kazanç kaybını ve ölümde destekten yoksun kalma zararını kapsar; manevi tazminat ise zarar görenin ya da ölenin yakınlarının acısını karşılar. Talepler kural olarak iki yıllık, her hâlde on yıllık zamanaşımına tabidir.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, trafik kazasında yaralanan sürücü, yolcu ve yayalar ile ölümlü kazalarda desteğini yitiren eş, çocuk, anne ve baba gibi yakınlar içindir. Tedavi giderlerini karşılamak zorunda kalan, iş göremezlik nedeniyle gelir kaybı yaşayan, kalıcı sakatlık sonrası çalışma gücü azalan ya da sigorta şirketinin ödeme teklifini yetersiz bulan kişiler süreç hakkında bilgi edinebilir. Yalnızca araçta oluşan hasar ve değer kaybı talepleri ile iş kazası niteliğindeki olaylar ayrı sayfalarda ele alınır. Ceza soruşturması yürüyen olaylarda tazminat süreci ile ceza süreci birlikte ancak ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Öne çıkan bilgiler

  1. Sürücü, araç işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı farklı hukuki temellerle sorumlu olabilir; muhatap baştan doğru belirlenmelidir.

  2. Zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçe limitiyle sınırlıdır; limiti aşan zarar için işletene ve sürücüye başvurulabilir.

  3. Manevi tazminat kural olarak zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatının dışındadır ve sorumlulardan istenir.

  4. Sigorta kuruluşuna karşı dava ya da tahkim yoluna gitmeden önce yazılı başvuru yapılması gerekir.

  5. Zamanaşımı kural olarak zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, kaza gününden itibaren her hâlde on yıldır.

  6. Kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o daha uzun süre uygulanır.

  7. Zarar görenin kendi kusuru, hükmedilecek tazminattan indirim sebebi olabilir.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • 2 yıl

    Olağan zamanaşımı

    Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren işler. Kalıcı sakatlıkta öğrenme anı, zararın kesinleştiği rapor tarihine göre tartışılabilir.

  • 10 yıl

    Azami zamanaşımı

    Kaza gününden itibaren işleyen üst sınırdır. Öğrenme geç gerçekleşse de kural olarak bu süre aşılamaz.

  • Ceza kanunundaki daha uzun süre

    Ceza zamanaşımının uygulanması

    Kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu süre tazminat talepleri bakımından da uygulanır. Sürenin uzunluğu fiilin niteliğine göre belirlenir.

  • Dava veya tahkimden önce

    Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru

    Zorunlu mali sorumluluk sigortacısına karşı talepte, dava ya da tahkim yoluna gitmeden önce yazılı başvuru yapılması aranır. Sigortacının kanunda öngörülen süre içinde cevap vermemesi veya cevabın talebi karşılamaması hâlinde uyuşmazlık yoluna gidilebilir.

  • Tutanağın düzenlenme usulüne göre

    Kaza tespit tutanağına itiraz

    Kusur değerlendirmesi yargılama sırasında bilirkişi incelemesiyle yeniden yapılabilir. Tutanaktaki tespit tek başına bağlayıcı bir kusur kararı değildir.

Süreç adım adım

  1. Kazaya ve zarara ilişkin kayıtları toplayın

    Kaza tespit tutanağı, trafik ve alkol raporları, olay yeri fotoğrafları ile hastane kayıtlarını bir araya getirin. Soruşturma dosyası varsa numarasını not edin.

  2. Zararı kalem kalem belirleyin

    Tedavi giderleri, yol ve refakat giderleri, geçici iş göremezlik nedeniyle kazanç kaybı ile kalıcı sakatlık hâlinde çalışma gücü kaybını ayrı ayrı hesaplayın. Ölümde cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma zararı ayrıca değerlendirilir.

  3. Sorumluları ve sigorta poliçesini tespit edin

    Sürücü, işleten ve varsa bağlı olduğu teşebbüs sahibi ile zorunlu mali sorumluluk sigortacısını belirleyin. Poliçe limitlerini ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasını kontrol edin.

  4. Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapın

    Talebinizi belge ekleriyle birlikte yazılı olarak iletin ve başvurunun ulaştığını gösteren kaydı saklayın. Sigortacının cevabı, sonraki aşamanın dayanağıdır.

  5. Uyuşmazlık yolunu seçin

    Sigortacıya karşı tahkim veya dava, sorumlulara karşı ise tazminat davası gündeme gelir. Talebin muhatabına göre görevli mahkeme ve dava şartı arabuluculuk değerlendirmesi değişir.

  6. Kusur ve zarar incelemesini takip edin

    Yargılamada kusur oranı ve zarar hesabı bilirkişi raporlarıyla belirlenir. Rapora karşı süresinde itiraz edilmesi, hesaplamanın düzeltilmesi bakımından önemlidir.

Gerekli belgeler

  • Kaza tespit tutanağı ve olay yeri fotoğrafları
  • Trafik kaza raporu, alkol raporu ve varsa ceza soruşturması dosya bilgileri
  • Hastane epikrizi, ameliyat ve tedavi kayıtları ile reçeteler
  • Tedavi, ilaç, protez, yol ve refakat giderlerine ait fatura ve makbuzlar
  • İş göremezlik raporları ve rapor süresini gösteren belgeler
  • Maluliyet oranını gösteren sağlık kurulu raporu
  • Gelir belgesi, maaş bordroları ve sosyal güvenlik hizmet dökümü
  • Araç ruhsatı, sürücü belgesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi
  • Ölümlü kazalarda nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi ve cenaze giderleri
  • Sigorta kuruluşuna yapılan yazılı başvuru ve alınan cevap

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    Manevi tazminatın zorunlu sigortadan alınacağını sanmak

    Zorunlu mali sorumluluk sigortası kural olarak maddi zararları teminat altına alır; manevi tazminat bu teminatın dışındadır ve sorumlulardan istenir.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Poliçe limitiyle yetinip sorumluları takip etmemek

    Zarar poliçe limitini aşıyorsa aşan kısım için işletene ve sürücüye başvurulabilir. Yalnız sigortacıyla anlaşmak, kalan zararı karşılıksız bırakabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    İbraname niteliğindeki belgeyi okumadan imzalamak

    Sigorta şirketinin ödeme teklifiyle birlikte sunduğu belgenin kapsamı, sonradan ek talepte bulunma imkânını etkileyebilir. Belge imzalanmadan önce kapsamı incelenmelidir.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    Zamanaşımını yalnızca iki yıl sanmak

    Kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o süre tazminat talepleri bakımından da uygulanır. Süreyi tek bir rakama indirgemek hak kaybına yol açabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Kusur tespitini kaza tutanağıyla kesinleşmiş kabul etmek

    Tutanaktaki değerlendirme yargılamada bilirkişi incelemesiyle yeniden ele alınabilir. Tutanak aleyhe olsa dahi talepten baştan vazgeçilmemelidir.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Kalıcı sakatlıkta maluliyet raporu almadan talep oluşturmak

    Çalışma gücü kaybına dayalı zarar, maluliyet oranı üzerinden hesaplanır. Rapor alınmadan yapılan hesaplar eksik kalabilir ve talep kısmen sonuçsuz kalabilir.

Ayrıntılı bilgi

Trafik kazası sonrasında ortaya çıkan zarar, çoğu zaman aracın hasarından ibaret değildir. Tedavi giderleri, çalışılamayan günlerin kaybı, kalıcı sakatlık hâlinde ömür boyu süren kazanç azalması ve ölüm hâlinde geride kalanların yitirdiği destek ayrı kalemler oluşturur. Bunların yanında, yaşanan acı ve elem için manevi tazminat gündeme gelir. Bu nedenle talep, tek bir rakam yerine kalem kalem kurulmalıdır.

Kime karşı talepte bulunulur?

Trafik kazalarında birden fazla muhatap olabilir. Sürücü, kusurlu davranışı nedeniyle haksız fiil hükümlerine göre sorumludur. İşleten ve varsa bağlı olduğu teşebbüs sahibi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85 çerçevesinde aracın işletilmesinden doğan zarardan sorumlu tutulur.

Bunlara ek olarak zorunlu mali sorumluluk sigortacısı vardır. Sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır ve teminat kapsamı poliçe genel şartlarına göre belirlenir. Muhatabın doğru seçilmesi, hem izlenecek usulü hem de görevli mercii belirler.

Maddi tazminatın kalemleri

Bedensel zarar hâlinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 54, tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıpları ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları sayar.

Ölüm hâlinde ise m. 53 uyarınca cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve destekten yoksun kalma zararları istenebilir. Destekten yoksun kalma, ölenin sağlığında fiilen destek sağladığı kişilerin bu desteği yitirmesinden doğar; yalnızca mirasçılık sıfatına bağlı bir talep değildir.

Manevi tazminat

Manevi tazminat, Türk Borçlar Kanunu m. 56'da düzenlenir. Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde zarar görene, ölüm hâlinde ise ölenin yakınlarına manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.

Burada sık karşılaşılan bir yanılgı vardır: manevi tazminat kural olarak zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatının dışındadır. Bu nedenle manevi tazminat, sigorta şirketinden değil kural olarak sürücü ve işleten gibi sorumlulardan istenir. Poliçenin manevi tazminatı kapsayan ek bir teminat içerip içermediği ayrıca incelenmelidir.

Sigortaya başvuru zorunluluğu

Zorunlu mali sorumluluk sigortacısına karşı talepte, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması aranır. Başvuruya zararı ve tutarı gösteren belgeler eklenmelidir.

Sigortacının kanunda öngörülen süre içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması ya da verilen cevabın talebi karşılamaması hâlinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir. Başvurunun ve cevabın tarihleri, bu aşamanın ispatı bakımından saklanmalıdır.

Kusur ve indirim

Tazminatın miktarı belirlenirken tarafların kusur durumu esas alınır. Zarar görenin kendi kusuru bulunuyorsa, bu durum Türk Borçlar Kanunu m. 52 çerçevesinde indirim sebebi olabilir. Emniyet kemeri kullanmama veya kask takmama gibi davranışlar bu kapsamda tartışılır.

Kaza tespit tutanağındaki değerlendirme, kusurun kesin ve nihai belirlemesi değildir. Yargılama sırasında bilirkişi incelemesiyle kusur oranı yeniden ele alınabilir; bu nedenle tutanak aleyhe olsa dahi talepten baştan vazgeçilmemelidir.

Zamanaşımı

Motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri, kural olarak zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Önemli bir istisna vardır: kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi tazminat talepleri bakımından da uygulanır. Trafik kazalarının önemli bir bölümü taksirle yaralama veya taksirle ölüme neden olma kapsamında değerlendirildiğinden bu istisna çoğu dosyada gündeme gelir.

Kalıcı sakatlık hâlinde "öğrenme" anının ne zaman gerçekleştiği ayrıca tartışılır; zararın kesinleştiği sağlık kurulu raporunun tarihi bu tartışmada önem taşır.

Hangi mercie gidilir?

Talebin muhatabı, izlenecek yolu belirler. Sigorta kuruluşuna karşı Sigorta Tahkim Komisyonu yolu ya da dava gündeme gelir. Sürücü ve işletene karşı ise tazminat davası açılır.

Görevli mahkeme, davanın kime karşı açıldığına göre değişebilir; sigorta şirketine yöneltilen talepler ticari dava niteliği taşıyabilir. Ticari nitelikteki ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan taleplerde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Ceza süreci ile tazminat süreci

Trafik kazası aynı zamanda bir ceza soruşturmasının konusu olabilir. Ceza dosyasındaki tespitler, bilirkişi raporları ve ifadeler tazminat dosyası bakımından önemli delil kaynağıdır.

Buna karşılık iki süreç ayrıdır: ceza dosyasında verilen karar, tazminat talebinin kendiliğinden kabulü ya da reddi anlamına gelmez. Her iki dosyanın da ayrı ayrı takip edilmesi gerekir.

Belgelendirme neden belirleyicidir?

Tazminat hesabı; maluliyet oranı, gelir durumu, bakiye ömür ve kusur oranı gibi verilerle yapılır. Bu verilerin her biri bir belgeye dayanır.

Tedavi faturaları, iş göremezlik raporları, sağlık kurulu raporu, bordrolar ve sosyal güvenlik hizmet dökümü eksiksiz toplanmadığında, talep hesaplanabilir olmaktan çıkar. Bu nedenle dosya hazırlığı, sürecin en belirleyici aşamasıdır.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 85

    İşletenin ve teşebbüs sahibinin sorumluluğu

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 86–88

    Sorumluluktan kurtulma, birlikte sorumluluk ve rücu

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 90–91

    Tazminat hesabı ve zorunlu mali sorumluluk sigortası

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 97

    Sigorta kuruluşuna başvuru ve uyuşmazlık yolu

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 109

    Zamanaşımı ve ceza zamanaşımının uygulanması

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 49–52

    Haksız fiil sorumluluğu, tazminatın belirlenmesi ve indirim

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 53

    Ölüm hâlinde cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma zararı

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 54

    Bedensel zararda tedavi gideri, kazanç kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 56

    Manevi tazminat

  • 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu · m. 30

    Sigorta Tahkim Komisyonu ve tahkim usulü

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: