Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

Trafik Kazaları ve Tazminat Hukuku Araç Değer Kaybı Tazminatı Davası

Kaza sonrası araç değer kaybının tazmini talebine ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

Kazadan sonra aracım onarıldı ama ikinci el değeri düştü; bu değer kaybını kimden ve nasıl isteyebilirim?

Değer kaybı, aracın usulüne uygun onarılmasına rağmen kayıtlara geçen hasar nedeniyle ikinci el piyasa değerinde kalan azalmadır. Onarım bedelinden ayrı bir zarar kalemi olarak kusurlu tarafın işleteninden ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısından istenebilir. Talep, kusur oranıyla sınırlıdır ve trafik kazalarına ilişkin zamanaşımına tabidir.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, kusuru bulunmayan ya da kısmen kusurlu olduğu hâlde aracı kazada hasar gören araç sahipleri içindir. Aracı onarıldıktan sonra hasar kaydı nedeniyle satışta değer kaybettiğini fark eden, sigorta şirketinin değer kaybı talebini reddettiği veya düşük bir tutar teklif ettiğiyle karşılaşan, ekspertiz raporundaki tutara katılmayan kişiler süreç hakkında bilgi edinebilir. Talebin muhatabı kusurlu taraf ve onun sigortacısıdır; kendi kaskosundan yapılan ödemeler ayrı bir sözleşme ilişkisine dayanır. Bedensel zarar ve ölüm hâlindeki tazminat talepleri bu sayfanın konusu dışındadır.

Öne çıkan bilgiler

  1. Değer kaybı onarım masrafından ayrı bir zarardır; onarımın eksiksiz yapılmış olması talebi ortadan kaldırmaz.

  2. Talep kusurlu tarafın işletenine ve sürücüsüne yöneltilebileceği gibi, zorunlu mali sorumluluk sigortacısından da istenebilir.

  3. Ödenecek tutar kusur oranıyla sınırlıdır; kendi kusurunuz oranında indirim yapılır.

  4. Sigortacıya karşı talepte, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce yazılı başvuru yapılması aranır.

  5. Hesaplama; aracın kaza öncesi rayiç değeri, yaşı, kilometresi, hasarın niteliği ve önceki hasar geçmişi birlikte değerlendirilerek yapılır.

  6. Aracın daha önce aynı bölgeden hasar görmüş olması veya ağır hasar kaydı bulunması sonucu etkileyebilir.

  7. Zamanaşımı kural olarak öğrenmeden itibaren iki yıl, kaza gününden itibaren her hâlde on yıldır.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • 2 yıl

    Olağan zamanaşımı

    Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren işler. Değer kaybında öğrenme anı çoğu zaman onarımın tamamlandığı tarihe göre tartışılır.

  • 10 yıl

    Azami zamanaşımı

    Kaza gününden itibaren işleyen üst sınırdır. Onarım ve yazışmalar uzasa da bu süre kural olarak aşılamaz.

  • Ceza kanunundaki daha uzun süre

    Ceza zamanaşımının uygulanması

    Kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu süre tazminat talepleri bakımından da uygulanır.

  • Dava veya tahkimden önce

    Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru

    Zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yöneltilecek talepte, uyuşmazlık yoluna gitmeden önce yazılı başvuru aranır. Sigortacının cevabı ya da cevapsız kalması sonraki aşamanın dayanağıdır.

Süreç adım adım

  1. Kaza ve kusur durumunu belgeleyin

    Kaza tespit tutanağını, karşı tarafın poliçe bilgilerini ve kusur değerlendirmesini toplayın. Talebiniz kusur oranıyla sınırlı olduğundan bu tespit doğrudan tutarı etkiler.

  2. Onarım kayıtlarını eksiksiz saklayın

    Servis giriş fişi, hasar ekspertiz raporu, değişen ve onarılan parçaların dökümü ile onarım faturasını muhafaza edin. Hangi parçanın değiştiği, hangisinin boyandığı ayrı ayrı önemlidir.

  3. Aracın kaza öncesi durumunu ortaya koyun

    Ruhsat, kilometre bilgisi, bakım geçmişi ve varsa önceki hasar kaydını çıkarın. Aracın kaza öncesi rayiç değeri hesaplamanın çıkış noktasıdır.

  4. Değer kaybını teknik olarak tespit ettirin

    Ekspertiz raporu ile hasarın niteliği ve aracın piyasa değerindeki azalma ortaya konur. Rapor, talebin tutarını gösteren temel belgedir.

  5. Sigorta kuruluşuna yazılı başvurun

    Talebinizi belgeleriyle birlikte yazılı olarak iletin ve başvurunun ulaştığını gösteren kaydı saklayın. Kısmi ödeme yapılırsa gerekçesini yazılı olarak isteyin.

  6. Sonuç alınamazsa tahkim veya dava yolunu değerlendirin

    Sigortacıya karşı Sigorta Tahkim Komisyonu ya da dava, kusurlu tarafa karşı ise tazminat davası gündeme gelir. Muhataba göre görevli merci değişebilir.

Gerekli belgeler

  • Kaza tespit tutanağı ve karşı tarafın poliçe bilgileri
  • Araç ruhsatı ve maliki gösteren belgeler
  • Hasar ekspertiz raporu ve hasar fotoğrafları
  • Servis giriş fişi, onarım faturası ve değişen parça dökümü
  • Aracın kilometre bilgisi ve bakım geçmişi kayıtları
  • Kaza öncesi ve sonrası hasar kaydı sorgulaması
  • Değer kaybı tespitine ilişkin ekspertiz veya bilirkişi raporu
  • Sigorta kuruluşuna yapılan yazılı başvuru ve alınan cevap
  • Varsa yapılan kısmi ödemeye ilişkin dekont ve yazışmalar

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    Onarım yapıldığı için zararın kalmadığını sanmak

    Değer kaybı, onarımdan sonra da devam eden bir zarardır. Kayıtlara geçen hasar, aracın ikinci el piyasa değerini düşürmeye devam eder.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Talebi kendi kaskosundan karşılanmış saymak

    Kasko, kendi sigortacınızla aranızdaki sözleşmeye dayanır. Değer kaybı ise kusurlu tarafın sorumluluğundan doğar ve ayrıca istenebilir.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    Hasar fotoğraflarını ve parça dökümünü saklamamak

    Hangi parçanın değiştiği, hangisinin onarıldığı hesaplamayı doğrudan etkiler. Onarım tamamlandıktan sonra bu ayrımı geriye dönük ortaya koymak güçleşir.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    Sigortanın teklifini tek seçenek gibi görmek

    Yapılan kısmi ödeme talebin tamamını karşılamayabilir. Ödeme kabul edilirken imzalanan belgenin kapsamı, ek talep imkânını etkileyebilir.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Kusur oranını hesaba katmamak

    Ödenecek tutar kusur oranıyla sınırlıdır. Kısmen kusurlu olduğunuz bir kazada değer kaybının tamamını beklemek yanıltıcı olur.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Aracın önceki hasar geçmişini göz ardı etmek

    Aynı bölgeden daha önce hasar görmüş ya da ağır hasar kaydı bulunan araçlarda değerlendirme farklılaşabilir. Geçmiş kayıtlar baştan çıkarılmalıdır.

Ayrıntılı bilgi

Bir araç kazada hasar gördüğünde zarar, onarım faturasıyla bitmez. Onarım kusursuz yapılmış olsa bile araç artık hasar kaydı taşır ve ikinci el piyasasında hasarsız bir emsalinden daha düşük bedelle alıcı bulur. Bu fark değer kaybı olarak adlandırılır ve onarım bedelinden ayrı, bağımsız bir zarar kalemidir.

Değer kaybı nedir?

Değer kaybı, aracın kaza öncesindeki piyasa değeri ile usulüne uygun onarımdan sonraki piyasa değeri arasındaki farktır. Zararın kaynağı, aracın fiziksel durumu değil, kayıtlara geçen hasar geçmişinin alıcı üzerindeki etkisidir.

Bu nedenle "araç eskisi gibi oldu" savunması talebi karşılamaz. Hukuken korunan menfaat, aracın çalışır durumda olması değil, malvarlığında meydana gelen azalmanın giderilmesidir.

Kimden istenir?

Talep, kazada kusurlu olan tarafa yöneltilir. Muhatap, kusurlu aracın sürücüsü ve işleteni olabileceği gibi, onun zorunlu mali sorumluluk sigortacısı da olabilir.

Sigortacının sorumluluğu poliçe limiti ve teminat kapsamıyla sınırlıdır. Limitin aşıldığı veya teminat dışında kalan hâllerde işletene ve sürücüye başvurulması gündeme gelir.

Kasko ile karıştırılmamalı

Kendi kaskonuzdan yapılan ödeme, sizinle kendi sigortacınız arasındaki sözleşmeye dayanır. Değer kaybı ise kusurlu tarafın haksız fiil sorumluluğundan doğar.

Kasko poliçesinin hasarı karşılamış olması, kusurlu taraftan değer kaybı istenmesine kendiliğinden engel değildir. İki talebin hukuki temeli ve muhatabı farklıdır.

Hesaplamayı etkileyen ölçütler

Değer kaybının belirlenmesinde aracın kaza öncesi rayiç değeri, yaşı, kilometresi, marka ve modeli, hasarın ağırlığı ile hangi parçaların değiştiği veya onarıldığı birlikte değerlendirilir.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından değer kaybının nasıl belirleneceği poliçe genel şartlarında düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler zaman içinde değiştirilebildiğinden, talep oluşturulurken kaza tarihinde yürürlükte olan metnin esas alınması gerekir.

Aracın hasar geçmişi

Aracın daha önce aynı bölgeden hasar görmüş olması, ağır hasar veya pert kaydı taşıması değerlendirmeyi etkileyebilir. Zaten hasarlı bir bölgede oluşan yeni hasarın piyasa değerine etkisi, hasarsız bir araçtakiyle aynı olmaz.

Bu nedenle talep hazırlanırken aracın geçmiş hasar kayıtlarının baştan çıkarılması, sonradan gelen sürprizleri önler.

Kusur oranının etkisi

Değer kaybı da diğer tazminat kalemleri gibi kusur oranıyla sınırlıdır. Kazada kısmen kusurluysanız, hesaplanan tutardan kendi kusurunuz oranında indirim yapılır.

Kusur dağılımına katılmıyorsanız, bu itirazın değer kaybı talebiyle birlikte ve gerekçeli biçimde ortaya konması gerekir. Kusur tespiti bu dosyada da tutarı doğrudan belirler.

Sigortaya başvuru ve uyuşmazlık yolu

Zorunlu mali sorumluluk sigortacısına karşı talepte, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce yazılı başvuru yapılması aranır. Başvuruya ekspertiz raporu, onarım belgeleri ve kaza tutanağı eklenmelidir.

Sigortacının başvuruyu süresinde cevaplamaması ya da cevabın talebi karşılamaması hâlinde, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir veya dava açılabilir. Değer kaybı talepleri tutar olarak sınırlı kaldığından, tahkim yolu uygulamada sık tercih edilir.

Ödemeyi kabul ederken dikkat

Sigorta şirketinin teklif ettiği tutar, hesaplanan zararın tamamını karşılamayabilir. Ödeme kabul edilirken imzalanan belgenin kapsamı, sonradan ek talepte bulunma imkânını etkileyebilir.

Bu nedenle ibra niteliği taşıyabilecek bir belge imzalanmadan önce metnin kapsamı incelenmeli; kısmi ödeme kabul ediliyorsa bunun kalan hakları saklı tutup tutmadığı netleştirilmelidir.

Zamanaşımı

Değer kaybı talebi de trafik kazalarına ilişkin zamanaşımına tabidir. Kural olarak zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, kaza gününden itibaren her hâlde on yıl içinde talep edilmelidir.

Kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o daha uzun süre uygulanır. Onarım ve yazışmaların uzaması sürelerin işlemesini kendiliğinden durdurmaz.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 49

    Haksız fiil sorumluluğunun genel şartları

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 50–52

    Zararın ve tazminatın belirlenmesi ile indirim

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 85

    İşletenin sorumluluğu

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 91

    Zorunlu mali sorumluluk sigortası

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 97

    Sigorta kuruluşuna başvuru ve uyuşmazlık yolu

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 109

    Zamanaşımı

  • Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları · —

    Teminatın kapsamı ve değer kaybının belirlenmesi

  • 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu · m. 30

    Sigorta Tahkim Komisyonu ve tahkim usulü

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: