Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

Trafik Kazaları ve Tazminat Hukuku Trafik Kazasında Kusur Oranı Tespiti

Trafik kazalarında kusur oranının tespiti ve itiraz sürecine ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

Kaza tespit tutanağında kusurlu gösterildim; bu tespit kesin mi, kusur oranı nasıl belirlenir ve nasıl itiraz edebilirim?

Kaza tespit tutanağı bir delildir; kusur oranının kesin ve nihai belirlemesi değildir. Kusur, uyuşmazlık yargıya taşındığında bilirkişi incelemesiyle yeniden değerlendirilir. Bilirkişi raporuna karşı kanunda öngörülen süre içinde itiraz edilebilir ve ek rapor ya da yeni bilirkişi incelemesi istenebilir.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, trafik kazasına karışan ve kusur değerlendirmesine katılmayan sürücüler, araç işletenleri, yolcular ve yayalar içindir. Kaza tespit tutanağında kusurlu ya da asli kusurlu gösterilen, sigorta şirketinin kusur oranına dayanarak ödemeyi kısmen yapması veya reddetmesiyle karşılaşan, açılan davada düzenlenen bilirkişi raporunu hatalı bulan kişiler süreç hakkında bilgi edinebilir. Kusur oranı hem tazminat miktarını hem de sigorta ödemesinin kapsamını belirlediğinden, tazminat talebi olan her dosyada ayrıca ele alınması gerekir. Ceza soruşturması yürüyen olaylarda ceza ve hukuk süreçleri birlikte ama ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Öne çıkan bilgiler

  1. Kaza tespit tutanağındaki kusur değerlendirmesi bağlayıcı bir hüküm değil, yargılamada tartışılabilen bir delildir.

  2. Kusur oranı tazminatın miktarını doğrudan belirler; her puanlık değişiklik ödenecek tutarı etkiler.

  3. Zarar görenin kendi kusuru, hükmedilecek tazminattan indirim sebebi olabilir.

  4. İşletenin sorumluluğu kusura bağlı olmayan bir sorumluluktur; sürücünün kusursuz çıkması işletenin sorumluluğunu her hâlde ortadan kaldırmaz.

  5. Birden çok kişinin birlikte sebep olduğu zararda sorumluluk müteselsil olabilir; iç ilişkideki paylaşım kusur oranına göre yapılır.

  6. Ceza dosyasındaki kusur takdiri hukuk hâkimini bağlamaz; buna karşılık kesinleşmiş maddi olgu tespitleri ayrı değerlendirilir.

  7. Bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmemesi, hatalı bir kusur dağılımının dosyada yerleşmesine yol açabilir.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • 2 hafta

    Bilirkişi raporuna itiraz

    Raporun tarafa tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. Bu süre içinde eksik görülen hususların tamamlanması, belirsiz noktaların açıklanması istenebilir veya rapora itiraz edilebilir.

  • 2 yıl

    Tazminat talebinde olağan zamanaşımı

    Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren işler. Kusur tartışması sürerken bu sürenin işlemeye devam ettiği gözden kaçırılmamalıdır.

  • 10 yıl

    Tazminat talebinde azami zamanaşımı

    Kaza gününden itibaren işleyen üst sınırdır. Kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa o süre uygulanır.

  • Dava veya tahkimden önce

    Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru

    Zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yöneltilecek talepte, uyuşmazlık yoluna gitmeden önce yazılı başvuru aranır. Sigortacının kusur değerlendirmesine katılmıyorsanız gerekçenizi bu başvuruda yazılı olarak ortaya koyun.

Süreç adım adım

  1. Kaza anına ait bütün kayıtları toplayın

    Kaza tespit tutanağını, olay yeri fotoğraflarını, araç hasar görsellerini, varsa kamera ve araç kamerası kayıtlarını bir araya getirin. Kayıtların tarih ve saat bilgisinin görünür olması önemlidir.

  2. Tutanaktaki tespiti belge üzerinden inceleyin

    Çarpma noktaları, kayma izleri, yol çizgileri, trafik işaretleri ve ışık durumu ile tutanaktaki anlatımı karşılaştırın. Tutanağın taraflarca mı yoksa kolluk tarafından mı düzenlendiğini belirleyin.

  3. Kusur iddianızı somut ölçütlere bağlayın

    Hız, geçiş üstünlüğü, şerit ihlali, takip mesafesi ve dikkatsizlik gibi başlıkları ayrı ayrı ele alın. Genel bir itiraz yerine hangi kuralın ihlal edildiğini gösteren bir anlatım kurun.

  4. Sigorta kuruluşuna gerekçeli başvuru yapın

    Sigortacının kusur değerlendirmesine dayanarak yaptığı kısmi ödeme veya ret kararına karşı, delillerinizi ekleyerek yazılı başvurun ve cevabını saklayın.

  5. Yargılamada bilirkişi incelemesini takip edin

    Dosyada kusur incelemesi bilirkişi marifetiyle yapılır. İnceleme yapılacak hususları ve dosyaya sunulacak delilleri önceden eksiksiz hâle getirin.

  6. Rapora süresinde ve gerekçeli itiraz edin

    Raporun tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde, hangi tespitin hangi delille çeliştiğini göstererek itiraz edin. Gerekiyorsa ek rapor ya da yeni bilirkişi incelemesi talep edin.

Gerekli belgeler

  • Kaza tespit tutanağı ve varsa kolluk soruşturma evrakı
  • Olay yeri, araç hasarı ve yol durumunu gösteren fotoğraflar
  • Güvenlik kamerası, araç içi kamera veya navigasyon kayıtları
  • Alkol ve uyuşturucu madde raporları
  • Araç ruhsatı, sürücü belgesi ve muayene kayıtları
  • Tanık bilgileri ve varsa tanık beyanları
  • Ceza soruşturması dosya numarası ve varsa iddianame
  • Sigorta kuruluşunun kusur değerlendirmesini içeren yazısı
  • Varsa özel teknik inceleme veya ekspertiz raporu

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    Tutanağı kesinleşmiş bir karar saymak

    Kaza tespit tutanağı yargılamada tartışılabilen bir delildir. Aleyhe düzenlenmiş olması, tazminat talebinden baştan vazgeçmeyi gerektirmez.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Olay yerinde tutanağı okumadan imzalamak

    Taraflarca doldurulan tutanaklarda beyan ve kroki sonradan aleyhe yorumlanabilir. İçeriğini kabul etmediğiniz bir tutanağa şerh düşmeden imza atmayın.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    Delilleri olay yerinde kayıt altına almamak

    Araçlar çekildikten sonra çarpma noktaları, kayma izleri ve yol koşulları belgelenemez hâle gelir. Fotoğraf ve video, sonraki bilirkişi incelemesinin temelini oluşturur.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    Ceza dosyasındaki değerlendirmeyi tazminat için bağlayıcı sanmak

    Ceza hâkiminin kusur takdiri hukuk hâkimini bağlamaz. Ceza dosyasında lehe ya da aleyhe bir sonuç çıkması tazminat talebini kendiliğinden belirlemez.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Bilirkişi raporuna süresinde itiraz etmemek

    İtiraz edilmeyen rapordaki kusur dağılımı dosyada yerleşebilir. İtirazın hangi tespite, hangi delille yöneldiği açıkça yazılmalıdır.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Kendi kusurunun indirim doğurduğunu hesaba katmamak

    Zarar görenin kusuru tazminattan indirim sebebi olabilir. Emniyet kemeri veya kask kullanmama gibi davranışlar da bu kapsamda tartışılır.

Ayrıntılı bilgi

Trafik kazasından doğan her talebin arkasında tek bir soru vardır: zarara kim, ne ölçüde sebep oldu? Kusur oranı yalnızca bir teknik ayrıntı değildir; ödenecek tazminatın miktarını, sigortanın ne kadarını karşılayacağını ve tarafların birbirine ne kadar rücu edebileceğini doğrudan belirler. Bu nedenle kusur tartışması, tazminat dosyasının çekirdeğidir.

Kaza tespit tutanağının delil değeri

Kaza sonrasında düzenlenen tutanak, olayın hemen ardından yapılan bir tespittir. Kolluk tarafından düzenlenebileceği gibi, maddi hasarlı kazalarda taraflarca da doldurulabilir.

Tutanak önemli bir delildir; ancak kusurun kesin ve nihai belirlemesi değildir. Uyuşmazlık yargıya taşındığında kusur, dosyadaki bütün deliller üzerinden yeniden değerlendirilir. Tutanakta kusurlu gösterilmiş olmak, tazminat talebinden baştan vazgeçmeyi gerektirmez.

Taraflarca doldurulan tutanakta dikkat

Maddi hasarlı kazalarda tarafların kendi doldurduğu tutanaklarda beyan ve kroki bölümü belirleyici olur. Olay yerinde acele ile imzalanan bir tutanak, sonradan aleyhe yorumlanabilir.

İçeriğine katılmadığınız bir tutanağı şerh düşmeden imzalamayın. İtirazınızı tutanağın kendi üzerine yazmak, sonraki aşamada iddianızın baştan beri var olduğunu gösterir.

Kusur yargılamada nasıl belirlenir?

Kusur değerlendirmesi özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden, mahkeme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde bilirkişi incelemesi yaptırır. İnceleme; çarpma noktaları, kayma izleri, araçların konumu, hız, geçiş üstünlüğü, şerit ve takip mesafesi gibi ölçütler üzerinden yapılır.

Bilirkişinin ulaştığı sonuç, dosyadaki delillerin niteliğiyle doğrudan bağlantılıdır. Olay yerinde fotoğraf çekilmemiş, kamera kaydı istenmemiş ya da tanık bilgisi alınmamışsa, inceleme büyük ölçüde tutanaktaki anlatımla sınırlı kalır.

Rapora itiraz

Taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların tamamlanmasını, belirsiz noktaların açıklanmasını isteyebilir veya rapora itiraz edebilir.

Etkili bir itiraz genel bir hoşnutsuzluk beyanı değildir. Hangi tespitin hangi delille çeliştiği, hangi verinin hiç değerlendirilmediği somut olarak gösterilmelidir. Gerektiğinde ek rapor ya da yeni bir bilirkişi heyetinden inceleme talep edilebilir.

Kusurun tazminata etkisi

Türk Borçlar Kanunu m. 51 ve 52 uyarınca tazminatın belirlenmesinde kusurun ağırlığı dikkate alınır. Zarar görenin kendi kusuru bulunuyorsa bu, hükmedilecek tazminattan indirim sebebi olabilir.

Emniyet kemeri veya kask kullanmamak, aracın kapasitesinin üzerinde yolcu taşımak gibi davranışlar da bu kapsamda tartışılır. Kusur oranındaki her değişiklik, ödenecek tutara doğrudan yansır.

Kusursuz sorumluluk: işletenin durumu

Trafik hukukunun ayırt edici yanı, sorumluluğun her zaman kusura bağlı olmamasıdır. 2918 sayılı Kanun m. 85 çerçevesinde işleten, aracın işletilmesinden doğan zarardan kusuru aranmaksızın sorumlu tutulabilir.

Bu nedenle sürücünün kusursuz bulunması, işletenin ve sigortacının sorumluluğunu her hâlde ortadan kaldırmaz. Sorumluluktan kurtulma hâlleri kanunda ayrıca düzenlenmiştir ve dar yorumlanır.

Birden çok sorumlu ve rücu

Zarara birden fazla kişi sebep olmuşsa, sorumluluk zarar görene karşı müteselsil olabilir. Yani zarar gören, zararının tamamını sorumlulardan birinden isteyebilir.

Ödeme yapan tarafın diğerlerine rücu edebileceği pay ise iç ilişkideki kusur oranına göre belirlenir. Kusur tespiti bu yönüyle yalnızca zarar göreni değil, sorumluları da doğrudan ilgilendirir.

Ceza dosyasındaki kusur takdiri

Trafik kazası aynı zamanda bir ceza soruşturmasına konu olabilir. Ceza dosyasında da kusur incelemesi yapılır ve rapor düzenlenir.

Ancak Türk Borçlar Kanunu m. 74 uyarınca hukuk hâkimi, ceza hâkiminin kusur takdiriyle bağlı değildir. Ceza dosyasında verilen bir sonuç, tazminat davasının sonucunu kendiliğinden belirlemez; buna karşılık kesinleşmiş maddi olgu tespitleri ayrı bir değerlendirmeye tabidir.

Sigortacının kusur değerlendirmesi

Zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, ödeme yaparken kendi kusur değerlendirmesini esas alır ve talebi kısmen karşılayabilir. Bu değerlendirme de nihai değildir.

Sigortacıya karşı uyuşmazlık yoluna gitmeden önce yazılı başvuru yapılması aranır. Başvuruda, kusur dağılımına neden katılmadığınızı delillerinizle birlikte ortaya koymak sonraki aşamanın temelini oluşturur.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 83

    Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 85

    İşletenin kusura bağlı olmayan sorumluluğu

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 88

    Birden çok sorumlunun birlikte sorumluluğu ve iç ilişkideki paylaşım

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · m. 97, 109

    Sigortaya başvuru ve zamanaşımı

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 51–52

    Tazminatın belirlenmesi ve indirim sebepleri

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 74

    Hukuk hâkiminin ceza mahkemesi kararıyla bağlılığı

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m. 266–287

    Bilirkişi incelemesi ve raporun düzenlenmesi

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m. 281

    Bilirkişi raporuna itiraz ve ek rapor

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: