Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

İş ve Çalışma Hayatı Hukuku İşe İade Davası Şartları ve Süreci

Geçersiz fesih iddiasıyla açılan işe iade davasının şartlarına ve sürecine ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

İşe iade talep edebilmek için hangi şartları taşımalı ve hangi sürelerde başvurmalıyım?

İşe iade koruması kural olarak belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan, en az altı aylık kıdemi bulunan ve otuz veya daha fazla işçinin çalıştığı işyeri kapsamındaki işçilere uygulanır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, belirsiz süreli iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilen ve işine dönmek isteyen 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki çalışanlar ile fesih sürecini yöneten işverenler içindir. Performans, davranış, küçülme, yeniden yapılanma veya benzeri gerekçelerle yapılan fesihlerde kapsam ve usul kontrolüne yardımcı olur. Belirli süreli çalışanlar, işletmenin bütününü yöneten bazı işveren vekilleri, kamu görevlileri, gazeteciler ve gemiadamları bakımından farklı hükümler uygulanabilir. Otuz işçi, kıdem, fesih bildiriminin tebliği ve arabuluculuk tarihleri somut işyeri yapısı ve belgeler üzerinden değerlendirilmelidir.

Öne çıkan bilgiler

  1. İşe iade için belirsiz süreli sözleşme, iş güvencesi kapsamı ve işveren feshi birlikte değerlendirilir.

  2. Otuz işçi hesabında aynı işverenin aynı işkolundaki işyerleri birlikte dikkate alınır.

  3. Altı aylık kıdem kuraldır; yer altı işlerinde çalışan işçiler bakımından bu kıdem şartı aranmaz.

  4. Bir aylık arabuluculuk başvuru süresi fesih bildiriminin tebliğiyle başlar; son çalışma günü her zaman başlangıç değildir.

  5. Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir; işçi başka bir fesih sebebi ileri sürerse bunu ispatlar.

  6. Kesinleşen işe iade kararından sonra işçinin on iş gününde başvurması, kararın sonuçlarından yararlanması için zorunludur.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • 1 ay

    İşe iade için arabuluculuk başvurusu

    4857 m. 20 uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işler. Son çalışma gününü veya SGK çıkış tarihini beklemek süre kaybına neden olabilir; yazılı bildirim yoksa öğrenme tarihi ayrıca değerlendirilir.

  • 2 hafta

    Anlaşmama sonrası dava

    Arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren işe iade davası açılmalıdır. Bu süre yalnız işe iade talebine ilişkindir.

  • 3 hafta + en çok 1 hafta

    Arabuluculuk faaliyeti

    7036 m. 3/10 uyarınca arabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren işler. Zorunlu hâllerde en çok bir hafta uzatılabilir.

  • 10 iş günü

    Kesin karar sonrası işverene başvuru

    Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren işçi işe başlamak üzere işverene başvurmalıdır. Süresinde başvurmazsa işveren feshi geçerli sayılır.

  • 1 ay

    İşverenin işe başlatması

    İşçinin süresindeki başvurusundan itibaren işler. İşveren bu süre içinde başlatmazsa mahkemenin belirlediği işe başlatmama tazminatı gündeme gelir.

Süreç adım adım

  1. Fesih bildirimi ve tebliğ tarihini kaydedin

    Yazılı bildirimin gerekçesini, size hangi tarihte ulaştığını ve son çalışma gününü ayrı ayrı belirleyin. Zarf, e-posta teslim kaydı veya tebellüğ belgesini saklayın.

  2. İş güvencesi kapsamını kontrol edin

    Sözleşme türü, altı aylık kıdem, aynı işkolundaki otuz işçi hesabı ve işveren vekilliği istisnası birlikte incelenir.

  3. Fesih sebebi ve usulünü değerlendirin

    Sebebin açık ve yazılı olup olmadığını, davranış veya verim gerekçesinde savunma alınıp alınmadığını ve gösterilen sebebin gerçekliğini kontrol edin.

  4. Bir ay içinde arabulucuya başvurun

    Başvuruda işe iade talebini ve taraf bilgilerini doğru gösterin. Asıl işveren–alt işveren ilişkisi varsa tarafların kapsamı ayrıca belirlenmelidir.

  5. Anlaşma olmazsa iki haftada dava açın

    Son tutanak tarihini esas alın; fesih belgeleri ve iş güvencesi delilleriyle görevli iş mahkemesinde dava yolunu değerlendirin.

  6. Kesin kararın uygulanmasını takip edin

    Kararın tebliğinden itibaren on iş gününde işe başlama iradesini işverene ulaştırın ve ispatlanabilir kılın. İşverenin bir aylık cevabını ve ödeme sonuçlarını izleyin.

Gerekli belgeler

  • İş sözleşmesi, ekleri ve varsa toplu iş sözleşmesi
  • Fesih bildirimi ile tebliğ veya öğrenme tarihini gösteren kayıtlar
  • SGK hizmet dökümü, işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri
  • İşyerindeki ve aynı işkolundaki diğer işyerlerindeki işçi sayısına ilişkin kayıtlar
  • Savunma istemi, savunma, ihtar ve disiplin belgeleri
  • Performans hedefleri, değerlendirmeler ve karşılaştırılabilir dönem kayıtları
  • Organizasyon değişikliği veya işletmesel karara ilişkin belgeler
  • Arabuluculuk başvurusu, davetleri ve son tutanak
  • Kesinleşen kararın tebliği ve işverene işe başlama başvurusunun teslim belgesi

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    Bir aylık süreyi son çalışma gününden başlatmak

    Bildirim süresi kullandırılan fesihte tebliğ tarihi ile ayrılış tarihi farklı olabilir. Kanuni başlangıç kural olarak fesih bildiriminin tebliğidir.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Otuz işçiyi yalnız tek şubede aramak

    Aynı işverenin aynı işkolundaki işyerleri birlikte dikkate alınır. Tüzel kişilik ve işkolu yapısı incelenmeden yapılan sayım yanıltabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    Tazminat ödenmesini geçerli fesih saymak

    Kıdem veya ihbar ödemesi, iş güvencesi kapsamındaki geçerli sebep ve fesih usulü denetiminin yerine geçmez.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    Arabuluculuk talebini belirsiz bırakmak

    İşe iade talebinin ve doğru tarafların başvuruda açıkça yer almaması dava aşamasında kapsam tartışması doğurabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Dava kazanılınca doğrudan işe başlanacağını düşünmek

    Kesinleşen kararın tebliğinden sonra işçinin on iş günlük başvurusu gerekir. Başvurunun yapıldığı ve işverene ulaştığı belgelenmelidir.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Her işveren vekilini kapsam dışı saymak

    Kanundaki kapsam dışılık görev unvanına değil, işletme veya işyerini yönetme ve işe alma–çıkarma yetkilerinin birlikte değerlendirilmesine bağlıdır.

Ayrıntılı bilgi

İşe iade yolu, işveren tarafından yapılan her feshe otomatik olarak uygulanmaz. Önce çalışanın iş güvencesi kapsamında olup olmadığı, ardından fesih sebebinin geçerli ve usulün kanuna uygun olup olmadığı incelenir. Başvuru süreleri kısa olduğundan fesih bildiriminin tebliğ tarihi ilk günden kayda alınmalıdır.

İşe dönüş talebi ile kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacakları aynı hukuki talep değildir. İşe iade koşulları bulunmasa bile parasal haklar doğabilir; bu nedenle talepler ve bunlara ilişkin süreler mutlaka birbirinden ayrılmalıdır.

İş güvencesinin temel şartları

4857 m. 18’e göre kural olarak belirsiz süreli iş sözleşmesi, en az altı aylık kıdem ve otuz veya daha fazla işçi koşulları aranır. Otuz işçi belirlenirken işverenin aynı işkolundaki bütün işyerlerinde çalışan işçiler birlikte dikkate alınır. Altı aylık kıdem hesabında aynı işverenin bir veya değişik işyerlerindeki süreler birleştirilir.

Yer altı işlerinde çalışan işçiler bakımından altı aylık kıdem şartı aranmaz. İşletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri ve yardımcıları ile işyerinin bütününü yönetip işçiyi işe alma ve çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri kanundaki korumanın dışındadır. Unvan değil, fiilî görev ve yetkiler belirleyicidir.

Geçerli sebep ne anlama gelir?

İşveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanabilir. Sendika üyeliği, kanuni hak arama, ayrımcı nedenler ve kanunda sayılan benzeri durumlar geçerli sebep oluşturmaz. İşletmesel kararın varlığı kadar fesihten etkilenen işçinin nasıl belirlendiği de uyuşmazlık konusu olabilir.

İşe iade davası “haklı neden” ile “geçerli neden” arasındaki ayrımı da gündeme getirir. Haklı neden derhal feshe imkân veren daha ağır bir rejimdir. İleri sürülen olay haklı neden ağırlığında görülmese bile geçerli neden oluşturup oluşturmadığı dosyadaki olgularla değerlendirilir.

Fesih bildirimi ve savunma

İşveren fesih bildirimini yazılı yapmalı ve sebebi açık, kesin biçimde göstermelidir. İşçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerde kural olarak savunması alınmadan belirsiz süreli sözleşme feshedilemez; 4857 m. 25/II kapsamındaki haklı fesih hakkı saklıdır. Sonradan değiştirilen veya soyut bırakılan gerekçeler uyuşmazlığı etkileyebilir.

Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi, görünürdeki gerekçeden farklı bir nedenle fesih yapıldığını ileri sürüyorsa bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. Yazılı bildirim, savunma evrakı, performans kayıtları, organizasyon belgeleri ve olayların zaman sırası birlikte incelenir.

Bir aylık arabuluculuk süresi

İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır. Bu süreyi son çalışma gününden başlatmak özellikle ihbar süresi kullandırılan fesihlerde hak kaybı doğurabilir. Yazılı bildirimin hiç yapılmadığı veya tebliğin tartışmalı olduğu hâllerde feshi öğrenme olgusu ayrıca değerlendirilir.

7036 sayılı Kanun gereğince işe iade davasından önce arabuluculuk zorunludur. Asıl işveren–alt işveren ilişkisi varsa anlaşmanın gerçekleşebilmesi için kanundaki birlikte katılım kuralı dikkate alınır. Başvuruda talebin, işverenlerin ve iletişim bilgilerinin doğru gösterilmesi önemlidir.

Anlaşma olmazsa dava aşaması

Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en çok bir hafta uzatılabilir. Bu faaliyet süresi, işçinin bir aylık başvuru süresiyle karıştırılmamalıdır.

Mahkeme fesih sebebini, usulü ve iş güvencesi koşullarını inceler. Kanun, davanın seri biçimde sonuçlandırılmasını ve istinaf kararının kesin olmasını düzenler. Somut takvim mahkemenin iş yükü, deliller ve tebligat süreçlerine göre değişebilir.

Geçersiz feshin mali sonuçları

Fesih geçersiz bulunursa işçinin işe iadesine karar verilir. İşveren işçiyi süresindeki başvurusuna rağmen işe başlatmazsa mahkeme, işçinin en az dört ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat belirler. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar ayrıca gündeme gelir.

Bu tutarlar her dosyada otomatik olarak aynı değildir. İşçinin kıdemi, fesih sebebi ve yargılama sonucu önem taşır. Arabuluculukta işe başlatma konusunda anlaşılırsa işe başlatma tarihi, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama hâlindeki tazminatın parasal miktarı kanuna uygun biçimde belirlenmelidir.

Karardan sonra on iş günlük başvuru

İşçinin, kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurması gerekir. Başvurunun samimi, açık ve ispatlanabilir olması; noter, kayıtlı iletişim veya teslim belgesi gibi araçlarla ulaştığının gösterilebilmesi önemlidir.

İşveren, işçinin başvurusu üzerine bir ay içinde işe başlatmalıdır. Süresinde başlatmama hâlinde karar ile belirlenen tazminat ve ücret sonuçları doğar. İşçi on iş günlük sürede başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnız geçerli feshin sonuçlarından sorumlu olur.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 4857 sayılı İş Kanunu · m. 18

    İş güvencesi kapsamı ve geçerli sebep

  • 4857 sayılı İş Kanunu · m. 19

    Fesih bildiriminin şekli ve savunma

  • 4857 sayılı İş Kanunu · m. 20

    Arabuluculuk, dava süresi ve ispat yükü

  • 4857 sayılı İş Kanunu · m. 21

    Geçersiz feshin sonuçları ve işe başvuru

  • 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu · m. 3

    Dava şartı arabuluculuk ve işe iade görüşmeleri

  • 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu · m. 5–6

    İş mahkemelerinin görevi ve yetkisi

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: