Skip to main content
Av. Hilal Türkoğlu Hukuk Bürosu

Ceza Hukuku ve Soruşturma Süreçleri İstinaf ve Temyiz Başvuru Süreci

Ceza davalarında istinaf ve temyiz kanun yolu başvurularına ilişkin genel bilgi sunar.

Kısa cevap

Ceza davasında karar açıklandı; istinafa hangi sürede başvururum ve bölge adliye mahkemesi kararından sonra temyiz yolu açık mı?

İstinaf istemi, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün içinde kararı veren mahkemeye verilecek dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek üzere zabıt kâtibine beyanla yapılır. Hüküm sanığın yokluğunda verilmişse süre tebliğ tarihinden işler. Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz yolu, kanunda sayılan sınırlar içinde açıktır.

Bu sayfa kimler için

Bu sayfa, hakkında ceza mahkemesince hüküm kurulan sanıklar ile yargılamaya katılan mağdur ve şikâyetçiler içindir. Mahkûmiyet kararı açıklanan, beraat kararına rağmen gerekçeye itirazı olan, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen ya da bölge adliye mahkemesi kararını öğrenip bundan sonra ne yapacağını bilmek isteyen kişiler süreç hakkında bilgi edinebilir. Kanun yolu süreleri kısa ve kesindir; bu nedenle sayfa özellikle karar açıklandığı gün yapılması gerekenlere odaklanır. İdari yargı ve hukuk yargılamasındaki kanun yolları farklı kurallara tabidir.

Öne çıkan bilgiler

  1. İstinaf süresi, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gündür; hüküm yokluğunda verilmişse süre tebliğden işler.

  2. Başvuru, kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır.

  3. İstinaf incelemesinde hem hukuka aykırılık hem de maddi vakıa yeniden değerlendirilebilir; gerekirse duruşma açılır.

  4. Bazı kararlar kanunda sayılan sınırlar nedeniyle istinaf edilemez; başvuru öncesinde bu kontrol yapılmalıdır.

  5. Temyiz, bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı ve yalnızca hukuka aykırılık iddiasıyla işleyen bir kanun yoludur.

  6. Kanunda sayılan bazı bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez; bu kararlar kesinleşir.

  7. Süresinde başvurulmazsa hüküm kesinleşir ve infaz süreci başlar.

Yasal süreler

Süreler hak düşürücü olabilir. Aşağıdaki süreler genel kuralı gösterir; somut olayınızda başlangıç tarihi değişebilir.

  • 7 gün

    İstinaf başvuru süresi

    Hükmün açıklanmasından itibaren işler. Hüküm ilgilinin yokluğunda açıklanmışsa süre, hükmün tebliği tarihinden itibaren başlar.

  • Süre içinde

    İstinaf başvurusunun şekli

    Kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır; beyan tutanağa geçirilir ve hâkime onaylatılır.

  • Kararın tebliğinden itibaren kanuni süre içinde

    Temyiz başvuru süresi

    Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz istemi, kanunda öngörülen süre içinde kararı veren bölge adliye mahkemesine verilecek dilekçeyle yapılır.

  • Süre dolduğunda kesinleşme

    Kanun yoluna başvurulmaması

    Süresinde başvurulmayan hüküm kesinleşir ve infaz aşamasına geçilir. Kesinleşen hükme karşı ancak olağanüstü kanun yolları gündeme gelebilir.

  • Engelin kalkmasından itibaren kanuni süre içinde

    Eski hâle getirme

    Kusuru olmaksızın süreyi geçiren kişi için öngörülen istisnai yoldur. Talep, engelin ortadan kalkmasından sonra kanunda belirtilen süre içinde yapılır.

Süreç adım adım

  1. Karar açıklandığı gün süreyi başlatın

    Hükmün açıklandığı tarihi ve duruşmada hazır bulunup bulunmadığınızı not edin. Yokluğunuzda verilen hükümde süre tebliğle işlemeye başlar.

  2. Kararın istinafa açık olup olmadığını kontrol edin

    Kanun bazı kararları istinaf denetimi dışında bırakmıştır. Başvurudan önce bu sınırın dosyanıza uygulanıp uygulanmadığını değerlendirin.

  3. Başvuruyu süresinde ve doğru mercie yapın

    İstinaf istemini kararı veren mahkemeye verin. Süre kaçırma riskine karşı önce süre tutum dilekçesi verip gerekçeli kararın tebliğinden sonra gerekçeleri sunabilirsiniz.

  4. Gerekçeli kararı bekleyip sebepleri somutlaştırın

    Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra hangi tespitin hangi delille çeliştiğini, hangi usul kuralının ihlal edildiğini ayrı ayrı gösterin.

  5. İstinaf incelemesini takip edin

    Bölge adliye mahkemesi dosyayı inceleyip esastan ret, düzelterek onama, bozma veya duruşma açarak yeniden karar verme yollarından birine gidebilir.

  6. Temyiz yolunu değerlendirin

    Bölge adliye mahkemesi kararı sonrasında temyizin açık olup olmadığını kontrol edin. Temyizde inceleme hukuka aykırılıkla sınırlıdır; sebepler buna göre kurulmalıdır.

Gerekli belgeler

  • Kısa karar ve duruşma tutanağı örneği
  • Gerekçeli karar ve tebligat belgesi
  • İstinaf dilekçesi veya süre tutum dilekçesi
  • Dava dosyasındaki bilirkişi raporları ve rapora itirazlar
  • Duruşmalarda tutanağa geçirilen itirazlar
  • Yeni ortaya çıkan belge ve deliller
  • Vekâletname veya müdafi görevlendirme yazısı
  • Bölge adliye mahkemesi kararı ve tebliğ belgesi
  • Adli sicil kaydı ve kişisel duruma ilişkin güncel belgeler

Sık yapılan hatalar

  • Dikkat

    Dikkat 01

    Yedi günlük süreyi gerekçeli kararın tebliğinden başlatmak

    Duruşmada hazır bulunulmuşsa süre hükmün açıklanmasıyla işlemeye başlar. Gerekçeli kararı beklemek süreyi durdurmaz; bu nedenle önce süre tutum dilekçesi verilmesi yaygın bir uygulamadır.

  • Dikkat

    Dikkat 02

    Başvuruyu üst mahkemeye göndermeye çalışmak

    İstinaf istemi, kararı veren mahkemeye verilir. Doğrudan bölge adliye mahkemesine yapılan başvurular gecikmeye ve süre riskine yol açabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 03

    İstinaf ile temyizi aynı inceleme sanmak

    İstinafta maddi vakıa yeniden değerlendirilebilir ve duruşma açılabilir. Temyiz ise kural olarak hukuka aykırılık denetimidir; sebepler bu farka göre yazılmalıdır.

  • Dikkat

    Dikkat 04

    Kanun yoluna kapalı bir karar için başvuru hazırlamak

    Kanun, bazı kararları istinaf veya temyiz denetimi dışında bırakmıştır. Bu kontrol yapılmadığında hem zaman hem de imkân kaybedilir.

  • Dikkat

    Dikkat 05

    Sebepleri genel ifadelerle yazmak

    Kanun yolu dilekçesi, kararın hangi yönüyle hukuka aykırı olduğunu somut olarak göstermelidir. Genel itirazlar incelemenin kapsamını daraltabilir.

  • Dikkat

    Dikkat 06

    Duruşmada tutanağa geçirilmeyen itirazlara dayanmak

    Yargılama sırasında ileri sürülmemiş ve tutanağa geçmemiş hususların kanun yolunda tartışılması güçleşir. İtirazların zamanında kayda geçirilmesi gerekir.

Ayrıntılı bilgi

Ceza yargılamasında ilk derece mahkemesinin kararı çoğu zaman sürecin sonu değildir. Kanun yolları, hatalı bir hükmün denetlenmesini sağlayan güvencedir. Ancak bu güvence süreye bağlıdır: kanun yolu süreleri kısadır ve kaçırıldığında hüküm kesinleşir. Bu nedenle karar açıklandığı gün atılacak adım, dosyanın kaderini belirler.

İki dereceli denetim

Ceza yargısında denetim iki aşamalıdır. İlk derece mahkemesinin kararı önce bölge adliye mahkemesinde istinaf incelemesinden geçer; bölge adliye mahkemesinin kararı ise kanunda sayılan sınırlar içinde Yargıtay önünde temyiz edilebilir.

İki aşamanın işlevi farklıdır. İstinaf hem maddi olayı hem hukuku denetlerken, temyiz kural olarak hukuka aykırılık denetimiyle sınırlıdır.

İstinaf süresi: yedi gün

İstinaf istemi, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. Bu, uygulamada en sık kaçırılan sürelerden biridir.

Hüküm ilgilinin yokluğunda açıklanmışsa süre, hükmün kendisine tebliği tarihinden itibaren işlemeye başlar. Duruşmada hazır bulunulmuşsa gerekçeli kararı beklemek süreyi durdurmaz.

Başvuru nasıl yapılır?

İstinaf istemi, kararı veren mahkemeye verilecek bir dilekçeyle yapılır. Alternatif olarak zabıt kâtibine beyanda bulunulabilir; bu beyan tutanağa geçirilir ve hâkime onaylattırılır.

Başvurunun doğrudan bölge adliye mahkemesine yapılmaya çalışılması gecikmeye yol açar. Tutuklu sanık bakımından ise bulunduğu ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunma imkânı ayrıca düzenlenmiştir.

Süre tutum dilekçesi

Gerekçeli karar çoğu zaman yedi günlük süre içinde tebliğ edilmez. Gerekçe görülmeden ayrıntılı bir başvuru hazırlamak da mümkün olmaz.

Bu nedenle uygulamada önce süre tutum dilekçesi verilir: süre içinde kanun yoluna başvurulduğu bildirilir ve gerekçelerin, gerekçeli kararın tebliğinden sonra sunulacağı belirtilir. Bu yöntem, süreyi korurken savunmanın esaslı hazırlanmasına imkân tanır.

Her karar istinafa açık değildir

Kanun, bazı kararları istinaf denetiminin dışında bırakmıştır. Bu sınır, hükmedilen cezanın türü ve miktarıyla bağlantılıdır ve zaman içinde değiştirilebilmektedir.

Bu nedenle başvuru hazırlanmadan önce, dosyadaki hükmün kanun yoluna açık olup olmadığının güncel metin üzerinden kontrol edilmesi gerekir. Kapalı bir karar için hazırlanan başvuru hem zaman hem imkân kaybına yol açar.

Bölge adliye mahkemesi ne karar verebilir?

İnceleme sonunda bölge adliye mahkemesinin önünde birkaç seçenek vardır. Başvuruyu esastan reddedebilir, hükümdeki bazı hukuka aykırılıkları düzelterek onayabilir, kararı bozup dosyayı ilk derece mahkemesine gönderebilir ya da duruşma açarak yeniden hüküm kurabilir.

Son seçenek istinafın ayırt edici yanıdır: bölge adliye mahkemesi yalnızca denetim yapmakla kalmaz, gerektiğinde davayı yeniden görerek kendisi karar verebilir. Bu nedenle istinaf dilekçesinde maddi vakıaya ilişkin itirazların da yer alması önemlidir.

Temyiz: hukuka aykırılık denetimi

Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı, kanunda sayılan sınırlar içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Temyiz istemi, kararı veren bölge adliye mahkemesine verilecek dilekçeyle ve kanunda öngörülen süre içinde yapılır.

Temyizde inceleme, hükmün hukuka aykırı olup olmadığıyla sınırlıdır. Delillerin yeniden değerlendirilmesi veya tanıkların yeniden dinlenmesi bu aşamada gündeme gelmez. Bu nedenle temyiz sebepleri, hangi hukuk kuralının nasıl ihlal edildiğini göstermelidir.

Kanun bazı bölge adliye mahkemesi kararlarını temyiz denetiminin de dışında bırakmıştır; bu kararlar bölge adliye mahkemesi aşamasında kesinleşir.

Süre kaçırılırsa

Süresinde başvurulmayan hüküm kesinleşir ve infaz süreci başlar. Kesinleşmeden sonra olağan kanun yolları kapanır.

Kusuru olmaksızın süreyi geçiren kişi için eski hâle getirme yolu öngörülmüştür; ancak bu istisnai bir imkândır ve engelin varlığının ortaya konması gerekir. Ayrıca kanun yolu oluşturmayan olağanüstü yollar da bulunur; bunların koşulları dardır ve her dosyada uygulanmaz.

Etkili bir başvuru neye benzer?

Kanun yolu dilekçesi bir memnuniyetsizlik beyanı değildir. Hangi delilin değerlendirilmediği, hangi tespitin dosyadaki hangi belgeyle çeliştiği ve hangi usul kuralına uyulmadığı ayrı ayrı gösterilmelidir.

Bu nedenle yargılama sırasında ileri sürülen itirazların duruşma tutanağına geçirilmiş olması büyük önem taşır. Tutanağa geçmemiş bir itirazın kanun yolu aşamasında tartışılması güçleşir.

Mevzuat kaynakları

Kanun dayanağı

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · m. 260–266

    Kanun yollarına başvurma hakkı ve genel hükümler

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · m. 272

    İstinaf yoluna başvurulabilecek ve başvurulamayacak kararlar

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · m. 273

    İstinaf isteminin süresi ve şekli

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · m. 274–276

    İstinaf isteminin etkisi ve eski hâle getirme

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · m. 280

    Bölge adliye mahkemesince verilecek kararlar

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · m. 286

    Temyiz edilebilecek ve edilemeyecek kararlar

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · m. 291–295

    Temyiz istemi, süresi ve temyiz gerekçesi

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · m. 308–323

    Olağanüstü kanun yolları ve yargılamanın yenilenmesi

  • 5235 sayılı Kanun · —

    Bölge adliye mahkemelerinin kuruluş ve görevleri

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza uygulanacak süreç ve süreler dosyanıza göre değişir.

Son Güncelleme: